21 



In de eerste plaats kunnen wij noemen het stichten van nieuwe vestigingen? 

 dus nieuwe koloniën, en wel in een vlakte, evenzeer als de vlakte van Waihalé 

 aan de zuidkust van Timor gelegen, doch zich ten oosten daarvan uitstrekkende 

 en ervan gescheiden door een bergketen. 



In die vlakte stichtten de kolonisten de rijkjes Soeai en Kamanassa (Por- 

 tugeesch Timor), aan 't hoofd waarvan vorsten uit het huis van Waihalé kwamen 

 te staan. 



Een derde middel tot machtsuitbreiding bestond in het uithuwelijken van 

 dochters uit evengenoemd vorstenhuis aan de voornaamste radja's der oorspronke- 

 lijke bevolking. 



En eindelijk was er een vierde oorzaak voor Waihalés invloedstoeneming, die 

 van zedelijken aard was en hoewel in de laatste plaats genoemd, misschien wel 

 de belangrijkste is geweest 



Het hoofd van Waihalé toch had van Malakka eenige heiligdommen mede- 

 gebracht, waaraan hij bovennatuurlijke krachten en invloeden ontleende. 



Hij bewaarde die heiligdommen in een huis in het bosch nabij zijn kam- 

 pong Pétoen, welk huis de eigenaardigheid had dat het voor vuur onaantastbaar 

 was en dat, hoewel de nok ervan niet gedekt was, de regen er niet in kon door- 

 dringen. 



De heiligdommen in dat gebouw, die door slangen werden bewaakt, bestonden 

 uit een paar olifantstanden, een kleine gong, wat van Malakka medegebrachte 

 aarde en andere voorwerpen, waarbij later nog een drietal kanonnen kwam. 



De bovennatuurlijke macht, van deze voorwerpen uitgaande, stond ten dienste 

 van het hoofd van Waihalé, die in verband daarmede den titel van Mëromak O'an 

 (letterlijk Gods zoon) aannam, een titel, die verklaarbaar is, wanneer men in 

 aanmerking neemt dat hij, dank zij de heiligdommen, de beschikking had over 

 regen en droogte, geluk en tegenspoed in den krijg; dat hij misgewas kon ver- 

 oorzaken, épidemiën onder menschen en dieren kon doen heersenen of ophouden, 

 het gewas kon doen slagen of mislukken, enz. 



Waar de roep van de macht van den Mëromak O'an doordrong, vond hij 

 gereedelijk geloof en vergemakkelijkte hij de vermeerdering van den politieken 

 invloed van Waihalé. 



Zoo wist langzamerhand dit rijk zich op de bovengenoemde manieren op 

 te werken tot het machtigste rijk van Timor, dat zijn gezag over het grootste 

 deel van het eiland deed gelden. 



Niet overal echter werd de invloed even groot. 



De sfeer van den grootsten invloed omvatte de landen waar de kolonisten 

 zich hadden gevestigd, dus Waihalé, Waiwikoe, Haitimoe, Fatoen- A roeien, Soeai 

 en Kamanasoa (beide laatste in Portugecsch Timor), zoomede de streken waar 

 hun invloed alles overheerschend werd, dus de landschappen Dirma, Lakékoen 

 en Vohotérin ('t laatste in Portugeesch Timor). 



