22 



In al deze landen waren de emma inéloes 't zij totaal verdrongen, dan 

 wel geheel in de kolonisten opgegaan ; de zeden en gewoonten der bewoners van 

 Malakka waren daar inheemsen geworden (men denke slechts aan den matriar- 

 ehalen huwlijksvorm, die er nog thans bestaat), terwijl het bestuur er geheel in 

 handen was gekomen van den Mëromak O'an of zijne familieleden. 



Een volgende invloedsfeer omvatte de landen die aan hunne aloude hadats 

 getrouw en onder het gezag hunner eigen hoofden waren gebleven, doch wier 

 vorsten de opperheerschappij van Waihalé erkenden. Tot deze categorie behoor- 

 den alle hierboven niet genoemde rijkjes van Beloe, dus Fialaraug, Djeniloe, 

 Lidak, Silawang, Naitimoe, Mandéo, Bebokki met Harneno, Insana, Nenometan, 

 Lamaknen, Lamaksanoeloe, Makir en Maoekatar en voorts de rijkjes Tahakay, 

 Follafaik, Fatoemea, Dakoio, Vohoren, Kasabaoek, Kowa, Balibo, Maoebara en 

 andere in Portugeesch-Timor. 



De derde invloedsfeer eiadelijk omvatte nagenoeg geheel West-Timor en 

 misschien ook deelen van het Portugeesche gedeelte van dat eiland. 



In die streken heeft Waihalé vermoedelijk nimmer directen invloed op de 

 bestuurszaken gehad, doch is de vrees en het ontzag voor dat rijk zoo groot 

 geweest, dat men, om het te vriend te houden, leden van het Waihalésche vorsten- 

 huis tot hoofden der verschillende landschappen aanstelde, dan wel zich door 

 huwlijk met dat huis vermaagschap te, terwijl in voorname aangelegenheden met 

 den wil van den Mëromak O'an ernstig rekening werd gehouden. 



Zoo was de stamvader van den in 1885 overleden Lioerai of keizer van 

 G-root- Sonnebait een zoon van een Mëromak O'an. 



Het gezag en oppergezag in de landen der eerste twee categoriën en de 

 leiding der verhoudingen tot die der derde berustte in hoogste ressort bij den 

 Mëromak O'an, echter meer in naam dan inderdaad Hij zelf toch, de „Zone 

 Gods", stond te hoog, was te verheven om zich persoonlijk met regeeringszaken 

 te bemoeien; hij had slechts te eten, te drinken en te slapen; voor het werk had 

 hij zijn dienaren. 



De hoogste dienaren waren de Lioerai's (van lioe = veel, meer, en rai = 

 land, dus regeerders over veel land). Voor zoover mij bekend zijn er drie Lioerai's 

 geweest en wel die van Fatoe Aroeien, hierboven reeds genoemd, die van 

 Soeai-Kamnassa en van Groot-Sonnebait. 



Van deze was de eerstgenoemde als eerste of oudste de voornaamste. Hij 

 was de algemeene vertegenwoordiger van den Mëromak O'an, de man die alle 

 regeeringszaken voor deze behandelde en zonder wiens tusschenkomst de „Zone 

 Gods" voor niemand bereikbaar was. 



Zooals wij gezien hebben was hij uit het Waihalésche vorstenhuis afkomstig. 



Dit was met zijne collega's van Soeai en Groot-Sonnebait eveneens het 

 geval; deze waren echter geene algemeene vertegenwoordigers van den Mëromak 

 O'an, doch diens gemachtigden, respectievelijk voor de landschappen gelegen in 



