23 



het Portugeesche gedeelte van Timor, zoomede voor het Nederlandsche landschap 

 Maoekatar en voor West-Timor. In Beloe hadden zij buiten Maoekatar niet den 

 minsten invloed; daar gold het gezag van den Lioerai van Fatoe-Aroeien 



Onder de Lioerai's stonden de Loro's (loro = zon), wier aantal toenam 

 naarmate Waihalé's macht grooter werd. Zij stonden beneden de Lioerai's, doch 

 boven de gewone vorsten en werden uit de machtigste der vorsten gekozen. Zij 

 vertegenwoordigden 't zij alleen in hun eigen rijk, dan wel tevens in de omringende 

 kleinere rijkjes den Lioerai en hadden in de eerste plaats zorg te dragen dat in 

 hun ressort de schatting behoorlijk binnenkwam. 



De eerste Loro was die van Lakékoen, de daaropvolgende die van Sanléo 

 ot' Dirma, beide uit de familie van den Meromak O'an afkomstig, de laatste echter 

 uit een later geslacht. 



De derde Loro was die van Fialarang of Baoeho, die dien titel kreeg door 

 een huwelijk met een meisje uit het Waihalésche vorstenhuis en daardoor, buiten 

 zijn eigen rijk, invloed kreeg in de landschappen Djeniloe, Silawang, Lidak, Naitimoe 

 en Mandéo, zoomede in het Portugeesche rijkje Kowa. 



Daarna werden nog tot Loro verheven de vorsten van Beboki, van Insana 

 en van Maoebara (laatstgenoemde in Portugeesch Timor), terwijl er bovendien nog 

 vier andere Loro's bestaan hebben, waaronder die van Atasabë-Leiméa, van 

 Diroeatti-Marobo en van Lètèn-téloe Boibaoe, allen buiten Middeu-Timor en 

 waaromtrent mij niets naders bekend is. 



Uit een en ander blijkt dat de macht van Waihalé eenmaal groot is ge- 

 weest en dat de Meromak O'an zijn invloed vroeger over een uitgebreid gebied 

 heeft uitgeoefend. 



Die macht is echter in verval geraakt. Verschillende omstandigheden 

 hebben daartoe medegewerkt, in de eerste plaats het verminderen van het zedelijk 

 overwicht. 



Dit toch kreeg in 't midden der 18e eeuw, kort voordat de Portugeesche 

 overheersching voor de zoogenaamde erkenning van het Nederlandsche gezag plaats 

 maakte, een gevoeligen knak. 



In Waihalé was toen namelijk Meromak O'an zekere Dom Béoer (Pedro), 

 die te Timor Dilly door de katholieke geestelijkheid was opgevoed. Zijn 

 Jongere broeder" Dom Doea, was destijds radja van Waiwikoe. Deze werd 

 ten gevolge van zijn onmenschelijke wreedheid door zijn eigen volk vermoord. Dom 

 Béoer nu achtte zich niet in staat om zijn broeder te wreken en gevoelde zich daar- 

 over zoo beschaamd dat hij met zijn vrouw, een belangrijk gedeelte der heilig- 

 dommen en de meeste rijkssieraden naar Oikoessi uitweek, van waar zijn vrouw 

 die goederen na zijn dood naar Timor Dilly medenam, waar ze bij een brand voor 

 goed voor Waihalé verloren gingen. 



De Meromak O'an die Dom Beoer opvolgden, verloren door die gebeurtenis 

 veel van hun geestelijke macht en hun prestige; de regen drong in het daklooze, 



