68 



Van die rijst legt men dan een weinig in een mandje en van de verschil- 

 lende deelen van het varken worden stukjes in een tweede mandje gelegd. 



Daarna voegt men een deel van de rijst uit het eene, bij het vleesch van 

 het andere en een deel van dat vleesch bij de rijst van het eerstgenoemde, zoodat 

 men dan in beide mandjes zoowel rijst als vleesch vindt. Vervolgens loopt men 

 met die twee mandjes in tegengestelde richting drie malen rondom het lijk ; maakt 

 nabij de kist een gat in de mat, waarop de kist staat, en in den vloer daaronder, 

 stopt daar wat rijst en vleesch in, giet er wat water bij en geeft er dan met 

 de hand een slag op, waardoor alles naar beneden onder 't huis valt. 



Een en ander wordt door de oemah-maneh gedaan. 



Er wordt dan een geweer afgescholen om die zielen van den doode, welke 

 zich misschien op eenigen afstand mochten bevinden, te waarschuwen dat ze hun 

 portie van het door het gat heengeslagen eten kunnen komen halen. De rest van 

 de eterij wordt door de familieleden verorberd. 



Nadat dit offer gebracht is, mogen de huisgenooten van den overledene 

 zich weder reinigen, weder van kleeren verwisselen en weder arbeiden (schoffe- 

 len en kappen), welke verrichtingen hun sedert het overlijden verboden waren. 



Bij vorstelijke families heeft de oemah-maneh het recht om zich gedurende 

 de eerste drie dagen die ze bij zoo'n gelegenheid in het rijk van den vorst door- 

 brengt, van alle slachtdieren en andere levensmiddelen die ze vinden kan en voor 

 haar onderhoud noodig heeft, meester te maken. 



Wanneer de oemah-maneh, nadat het offer aan den doode gebracht is, de 

 familie nog heeft aangespoord om de begrafenis zoo spoedig mogelijk te doen 

 plaats hebben, keert ze naar huis terug. 



Tot aan den dag der begrafenis moeten de huisgenooten en naaste familie- 

 leden van den doode beurtelings bij 't lijk waken. Zij mogen dit in geen enkel 

 opzicht mijden, doch moeten het evengoed behandelen, als ware de persoon nog 

 in leven. Eiken dag krijgt de doode of liever krijgen diens zielen, die zich in 

 de nabijheid van het lijk ophouden, op het gewone houten etensbord (lamak) 

 van den overledene het gewone dagelijksche eten ; het bord wordt daarbij naast 

 de kist neergezet. 



De zielen nuttigen niet dat eten zelf, doch vergenoegen zich met er de ziel 

 van te consumeeren, waarna de huisgenooten zich over dat ontzielde eten ontfermen. 



Intusschen moet men langzamerhand beginnen met zich op de begrafenis 

 voor te bereiden. Dit is vooral voor mingegoeden geene kleinigheid, daar zij 

 groote kosten met zich brengt. Daarom duurt het soms wel één, twee, drie, tot 

 tien jaar voordat ze kan plaats hebben ; gedurende al dien tijd blijft het lijk in 

 huis staan. 



Wanneer alles voor de begrafenis bijeen is, worden in de nabijheid van het 

 sterfhuis primitieve, van bamboe en bladeren vervaardigde hutjes (klobor) opge- 

 slagen om de familieleden en andere gasten te herbergen en wordt er eene uit 



