77 



matan waaronder bij als 't ware ressorteert; wanneer in zijn familie meer dan 

 één zoo'n heilige steen gevonden is ressorteert hij onder al deze 



De vorsten Lebben bovendien wat men zou kunnen noemen rijks-voho's, zulke, 

 wier macht zich over het geheele gebied van den betrokken radja uitstrekt en die 

 bestaan van de stichting van het rijk at, die dus door de oorspronkelijke bewoners 

 zijn opgericht. Wanneer aan zulke voho's geofferd wordt moeten er afstamme 

 lingen van die oorspronkelijke bewoners bij tegenwoordig zijn om rijst te strooien ; 

 die afstammelingen, 't zij hoofden dan wel gewone lieden, noemt men emma rai 

 o'an (letterlijk menschen-aarde-zoon), dus de zonen van den grond. 



Stel nu dat iemand een of ander ongeluk dan wel eenige tegenspoed 

 treft Hij moet dan beginnen met uit te maken wat de oorzaak daarvan is, of 

 dat ongeluk veroorzaakt wordt door den een of andereu aard- of watergeest, door 

 eenige andere soort van geest, dan wel 't gevolg is van boosheid zijner oemah- 

 maneh of van een eedbreuk of iets anders Wanneer zoo iemand zich bewust is 

 een dezer categorieën te hebben verwaarloosd of vertoornd, zal hij moeten trachten 

 haar weder te verzoenen. 



Is hij zich echter van geen schuld bewust, dan roept hij den mak'dok te 

 hulp, die dan door middel van wichelen (waarover later) uitmaakt wie de veroor- 

 zaker der ramp is. 



Stel nu dat als zoodanig een bepaalde rai-nain wordt aangewezen, dan moet 

 deze door offers overgehaald worden den tegenspoed, dien hij gebracht heeft, te 

 doen ophouden of tot staan te brengen. 



Daartoe heeft men de hulp noodig van een mak'dèan of offeraar, iemand 

 die met de geesten weet om te gaan. 



Hij die 't offer brengen moet, gaat dan met z'n familieleden en den mak'dèan 

 naar de voho waar de verbolgen rai-nain huist Men bedekt deze somtijds met 

 een slimoet of een hoofddoek, doch laat dit ook wel achterwege. Daarna zet 

 men er, al naarmate de grootte van het te brengen offer, één of meermalen 

 zeven komvormige mandjes, hani-matan genaamd op, in elk waarvan men zeven 

 sirihbladeren doet; bij gebrek aan voldoende sirihbladeren kan men voor elk eerste 

 mandje met zeven, voor elk tweede met b. v. vijf, voor elk derde met drie en 

 voor elk der vier volgende met één sirihblad volstaan. 



De aantallen moeten echter persé oneven zijn. 



De verschillende mandjes zijn ten behoeve van verschillende grootheden. 

 Zoo zijn de mandjes met 7 bladeren bestemd voor den rai-nain zelf, die met 

 5 voor diens rijksbestierder, die met 3 voor diens toemoekoens, die met één voor 

 diens mindere onderdanen, enz. 



Heeft iemand behalve den vertoornden voho nog andere die over hem en zijn 

 familie macht uitoefenen, dan mogen ook deze, al zijn ze niet boos, niet vergeten 

 worden, doch worden er ten hunnen behoeve op den vertoornden voho nog een 

 of meer hanimatan bijgevoegd. 



