83 



Het voornaamste offer aau den kakaloek is dat betwelk in tijden van oorlog 

 aan hem wordt gebracht. Hierover zal bij hoofdstuk oorlog nader gesproken worden 



Eindelijk zij nog aangeteekend dat de houders van kakaloek, dank zij 

 de eigenschappen van moed en onkwetsbaarheid die zij daaraan ontleenen, 

 gewoonlijk voorvechters zijn. 



§ 4. Geesten van afgestorvenen. 



Een derde geestensoort waarmede de emma tétoen ruimschoots rekening 

 houdt, is die der matabian, de geesten van de afgestorven familieleden. 



Hoewel de geesten of zielen van afgestorvenen zich, zooals wij later zien 

 zullen, op bepaalde verblijfplaatsen op aarde ophouden, komen zij, wanneer aan 

 hen geofferd wordt, tijdelijk naar do offerplaatsen over om hetgeen hun daar 

 aangeboden wordt of beter gezegd de ziel daarvan te nuttigen. Die offerplaatsen 

 kunnen tweeërlei zijn en wel Ie. de familiegraven en 2e de koë matabian, ook 

 wel kakaloek matabian genoemd. Zoodra namelijk iemand sterft hangt men, indien 

 de overledene een man was, diens sirihzak of kakaloek — (zak), indien zij een 

 vrouw was dier sirih- mandje (koë) met zijn inhoud aan dien balk van het huis 

 die kakaloek lor genoemd wordt (zie hoofdstuk huizen), waarbij men tevens het 

 napvormige houten etensbord, de lamak van den doode, in een mandje, lamak 

 fatin (letterlijk bord-plaats) geheeten, hangt 



Na de begrafenis wordt alles er weder afgenomen om door de kinderen of 

 andere famieleden te worden gebruikt, behalve de lamak fatin, ten minste wan- 

 neer de overledene aan wien die behoort heeft een goed leven heeft geleid, een 

 hoogen ouderdom heeft bereikt of door iets anders min of meerheeft uitgemunt: 

 van slechte lieden en kinderen of jong gestorven menschen wordt de lamak fatin 

 niet bewaard, doch door de familie in gebruik genomen 



De lamak fatin, die niet in gebruik genomen worden, worden bewaard in 

 de woning van het hoofd der familie, waar ze aan de kakoeloek lor worden ge- 

 hangen. Ze heeten dan echter niet meer lamik fatin, doch kakoeloek matabian 

 of gewoonlijk koë matabian, vertegenwoordigen dus den sirih-zak en de sirih mand 

 van den overledene ; dat deze zak of mand zelf niet aan den kakoeloek lor ge- 

 hangen worden is vermoedelijk daaraan toe te schrijven dat de overlevenden die 

 voorwerpen te goed kunnen gebruiken, terwijl ze een mandje minder missen, daar 

 dat door hen zelf gemakkelijk van bladeren gevlochten kan worden en weinig of 

 geen waarde heeft. 



Zooals reeds gezegd is kan aan de matabian behalve bij de graven, bij 

 deze koë matabian geofferd worden. De geesttn van de afgestorvenen komen 

 daar dan allen hun deel van het offer vragen ; de geesten van die, welke door 

 hun koë vertegenwoordigd zijn, krijgen ieder een behoorlijke portie, de overigen 

 moeten zich maar tevreden stellen met hetgeen deze voor hen overlaten. 



