84 



Aan de matabian mogen dieren van iedere kleur, ook dieren met afge- 

 sneden staart geofferd worden. 



De manier van offeren is dezelfde als bij de rai-nain behoudens het vol- 

 gende. 



Brengt men het offer aan de graven, dan worden de hanimatan op het graf 

 gezet, brengt men het aan de koë matabian, dan plaatst men ze op den kahak lor 

 van het huis. 



Voor ieder geslacht van overledenen gebruikt men 3, 5 of 7 hanimatan, in 

 elk waarvan 7 sirihblideren gelegd worden; bij gebrek aan deze kan men b. v. 

 voor elk geslacht in 't eerste mandje 7, in het tweede 5, in het derde 3, in elk 

 volgend één blad leggen 



Het bloed van het offerdier, dat door den mak'déan bij het offeren aan den 

 rai-nain op den voho matan gesmeerd wordt, wordt bij 't offeren aan de graven 

 op den steen gedrukt die het voeteneinde van de overledenen aanwijst en bij offeren 

 aan de koë matabian aan den kakoeloek-lor gewreven. Het eten dat men voor 

 den rai-nain op de platte steencn van den voho legt, deponeert men bij het 

 offer aan de matabian op de graven dan wel op den lor fafoehoen en den lor 

 hoen, de beide bij den kakoeloek lor geplaatste platte steenen (zie hoofdstuk 

 huizen). 



Bij groote offers wordt eerst onderzocht of de koë matabian nog alle in 

 orde zijn. Is er een touw waaraan een der mandjes hangt kapot, dan wel wan- 

 neer de koë zelf, dus de lamak fatiu te oud en te kapot is geworden, dan worden 

 ze vernieuwd, doch moet eerst de betrokken matabian met een offer overgehaald 

 worden. Het offer bestaat dan uit 'n kip, 'n big of 'n varken. 



Aan de matabian wordt geofferd ingeval zij als de veroorzakers van rampen 

 in de familie worden beschouwd, zoomede bij het begin van den oogst, in welk 

 laatste geval men bij de koë matabian offert op dezelfde wijze als men het oogst- 

 offer aan den kakaloek brengt. 



Bovendien brengen gegoede personen gewoonlijk ieder jaar in Augustus 

 een offer aan de graven, waarbij een of meer dieren geslacht worden, al naar 

 gelang van den rijkdom van den offerbrenger. De bedoeling van dit offer is geen 

 andere dan de matabian te vriend te houden. 



Gegoeden en hoofden zijn meestal in 't bezit van familiegoederen, poesaka, 

 die van zeer oude tijden, soms van den stamvader der familie afkomstig zijn. 

 Die goederen bestaan uit koralen (moeti sala), gouden of zilveren platen, oude 

 munten, wapens en dergelijke die als heilig, loelik beschouwd worden en die 

 men in aparte mandjes bij de koë matabian bewaart. Ze zijn onvervreemdbaar 

 familie- eigendom en worden nimmer gebruikt. Wanneer aan de koë matabian 

 geofferd wordt, worden ook die voorwerpen bedacht door ten behoeve van hun 

 geest een drietal hanimatan bij die, welke voor de matabian bestemd zijn, te 

 plaatsen. Men verkeert in de meening dat de geest dier voorwerpen dan rijkdom 



