90 



katoenen zakjes, die door den mak'dök met medicijn (schors en boomwortelen) 

 gevuld zijn en door deze om den hals of den pols worden gebonden van ieder 

 die er den prijs, l \ 2 a 2 gulden voor over heeft. Die amuletten heeten ai moroek 

 van ai = hout en moroek = bitter. 



Het kruis is een middel om booze machten en dus ook ziekten te weren; 

 voor een kruis zijn di : machten bevreesd ; vandaar dat men vooral wanneer er 

 z iekte heerscht, op de hoeken der woningen (waardoor booze geesten gewoonlijk 

 naar binnen dringen), op de deurposten en andere plaatsen vaak met kalk getee- 

 kende kruisen ziet. 



Dit geloof in het beschermend vermogen van kruisen staat mogelijk nog 

 wel in verband met de katholieke leer, die in die streken in vroegeren tijd door 

 Portugeesche priesters is geleeraard geworden. 



Er zijn ook middelen om geheele dorpen voor een ziekte te behoeden. 

 Ze worden meestal toegepast wanneer in de buurt epidemieën heersenen. Het is 

 alweer de mak-dók die ze in toepassing brengt. 



Daartoe bindt men over alle paden die naar het dorp leiden klapperbladen 

 zoodanig aan stokken of aan boomen die aan den kant van die padeu staan vast, 

 dat die bladeren horizontaal over de paden komen te hangen. 



Aan den voet van die boomen en stokken worden steenen gelegd. De 

 mak'dök kauwt dan medicijn, sirih en pinang en spuwt die op die steenen. 



Dan wordt met van een bepaald soort riet gemaakte bezems van 't midden 

 van het dorp naar evengenoemde steenen toegeveegd, waarna die bezems bij de 

 klapperbladen worden opgehangen. 



Vervolgens werpt de mak'dök de bespuwde steenen in westelijke richting 

 weg, waardoor alle te verwachten ziekten door de zon worden medegevoerd. 



Hooger dan de toovenaar-geneesheer, de mak-dök, staat de daoek, een 

 soort ziener, wiens hulp echter slechts in enkele van de ergste gevallen wordt 

 ingeroepen. Hij kan ook ziekten zoowel onder de menschen als onder het vee 

 genezen door op te geven welke medicijnen gebruikt en wat met de zieken ge- 

 daan moet worden, doch bovendien verborgen feiten en zaken aan 't licht brengen 

 en waarzeggen. Hij kan b. v. wanneer ergens gestolen is en men den dief niet 

 kan vinden deze aanwijzen, enz. 



Hij heeft een dergelijken steen als de koba o'an van den mak'dök, die echter 

 den naam van koekoen draagt en dien hij op den bahani van z'n woning bewaart. 



Wichelen, medicijnen zoeken, zielen opsporen, enz. enz. laat hij aan den 

 mak'dök over, daar acht hij zich boven verheven 



Wanneer men iets heeft waarvoor men de hulp van den daoek wil inroe- 

 pen, dan gaat men naar dezen toe betaalt hem zijn honorarium, legt hem de zaak 

 bloot en antwoordt hem op alle vragen die hij noodig vindt te doen naar vermogen. 



De daoek legt het geld op den bahani, strooit er rijst op en beduidt den 

 betrokkene dat hij den volgenden dag maar moet komen om zijn antwoord te halen. 



