104 



Gedurende den oogst wordt eiken avond een kolf djagoeng geroosterd 

 en worden de korrels ervan over den batar liman gestrooid, terwijl het geoogste 

 rondom den stok waaraan de batar liman hangt, wordt opgestapeld. 



Aan den taro-oeman van een vruchtboomentuin (abad) wordt, wanneer de 

 boomen weinig vruchten geven, een offer gebracht waar ook vruchten bij zijn. 



Ook de sandelhoutboomen hebben een taro oeman, die echter niet taro- 

 oeman, doch ai hoesar (van ai = hout, hoesar = navel) genoemd wordt. Ze zijn 

 van grooter afmetingen dan de taro-oeman, doch hun aantal is kleiner In elk 

 rijkje vindt men er één of althans slechts weinige 



Bij het kappen van sandelhout wordt aan den ai hoesar geofferd; laat 

 men dit na, dan verkrijgt men wel hout, doch hout, waarin slechts weinig verkoop- 

 bare kern zit. 



Ditzelfde is het geval, wanneer het gekapt wordt, terwijl over het bezit 

 ervan oneenigheid bestaat. 



Bij het uithalen van was uit een bijenboom strooit men eerst zwarte padi 

 op den steen, die als eigendomsteeken bij dien boom gelegd is. 



Wanneer de bijen op een tijdstip, dat men ze weder verwacht, in een streek 

 geheel wegblijven of slechts in geringen getale verschijnen, wordt aan den taro- 

 oeman van de bijenboomen, fatoe matan (van fatoe = steen, matan — oog geheeten) 

 geofferd. Zulke fatoe matan treft men evenals de ai hoesar slechts op enkele 

 plaatsen aan. 



Bij zulk een offer door een geheele streek gebracht, is het aantal hanimatan 

 legio, want er moeten er zijn voor alle streken van Timor, waarvan men de bijen 

 met mogelijkheid zou kunnen verwachten. De bijen toch zijn op Timor een soort 

 van trekdieren, die regelmatig verschillende plaatsen bezoeken, al naar gelang ze er in 

 de verschillende tijden van het jaar diverse soorten van bloeiende planten aantreffen. 



Zoo zijn er hanimaten voor Mollo-Miomaffo, Amfoeang-Timaoe, Moetis- 

 Babënai, enz. enz. 



Wanneer de bijen slechts uit een bepaalden bijenboom wegblijven, offert 

 men aan den eigendomssteen. 



Al deze offers worden overigens op de gewone wijze gebracht en behoeven 

 dus geen nadere bespreking. 



§ 10. Zielen van levenlooze voorwerpen. 



Volgens den Feloenees zijn ook levenlooze voorwerpen bezield. Evenals 

 bij de planten en dieren laat men zich ook bij die voorwerpen meer of minder 

 met dier zielen in, naar gelang ze van meer of minder nut, van grooter of 

 geringer belang zijn. 



Het meest laat men zich wel gelegen liggen aan de zielen van de materialen, 

 waarmede de woningen van hoofden en aanzienlijken worden gebouwd, vooral 



