116 



Indien de hond in de goede richting blijft liggen en zijn lever bij onderzoek 

 ook geene ongunstige voorteekenen aanwijst, dan gaat men eindelijk tot den tocht 

 over. Wanneer de troep onderweg halt houdt om uit te rusten en den inwendigen 

 mensch te versterken, dan worden de kakaloek-biroe en de zakjes met schors en 

 wortelen van den kakaloek aan stokken gehangen, die in den grond gestoken 

 worden en aan welker ondereinden men steenen legt. 



Vóórdat een krijgsman gaat eten strooit hij ten behoeve van zijn kakaloek- 

 biroe of van zijn zakje met schors en wortelen eerst rijst op den steen aan den 

 voet van den stok, waaraan zijn amulet hangt. 



Wanneer men bij de plaats waar men den vijand overvallen wil is aange- 

 komen, dan wacht men daar een gunstig oogenblik af, en wanneer dit gekomen 

 is stormt men op hem in of beschiet men hem van uit de een of andere 

 schuilplaats, al naar gelang dat het beste uitkomt. 



Daarbij wordt door een der aanvallers onder aanroeping van den Nai- 

 Meromak (den Heere God) de oorlogsreden luide uitgeroepen, welke handeling 

 boloe-fanoe wordt genoemd, van boloe = roepen en fanoe = oorlogsreden. 



Het doet er weinig toe of men mannen of vrouwen of zelfs kinderen 

 attakeert, of de aangevallenen gewapend of weerloos zijn, — wanneer de zaak maar 

 gelukt, is de eer voor de overwinnaren daarom dezelfde. Vrouwen en kinderen 

 worden echter, wanneer de omstandigheden dat toelaten, dikwijls gevangen genomen 

 en alleen wanneer het om de een of andere reden noodig of veiliger of gemakke- 

 lijker is, gedood; mannen worden meestal gedood. 



Deze laatsten, die in oorlogstijd ook in hunne tuinen wapens bij de hand 

 hebben, verdedigen zich, wanneer ze bij tij ds bemerken dat ze aangevallen wor- 

 den, soms met waren heldenmoed tegen de overmacht, daarin vaak door de 

 vrouwen gesteund, die dan b.v. het eene geweer laden, wanneer de man met het 

 andere hunne bespringers van zich afhoudt. 



De aanvallers trachten de personen, op wie ze het gemunt hebben, met hunne 

 vuurwapens neer te schieten of met hunne lansen te vellen. Wanneer een aan- 

 gevallene gedood of gewond is neergevallen en zijn vrienden niet in staat zijn hem 

 te verdedigen of weg te voeren, dan slaan de aanvallers hem het hoofd af. 



Dit mag echter maar niet op willekeurige wijze geschieden. 



Stel dat b. v. A een vijand zoodanig gewond heeft, dat deze op het slag- 

 veld is neergevallen en dat zijn vrienden, geen kans ziende hem verder te ver- 

 dedigen, hem aan z'n lot hebben overgelaten. A. krijgt dan, indien hij nog geen 

 of slechts lagere eeretitels als krijgsman heeft, dien van lima oeloen (van lima = 

 hand en oeloen =r voornaamste^, hetgeen aanduidt dat hij in de zaak de voor- 

 naamste hand heeft gehad. 



Dan komen anderen, die nog geen titel hebben, toeschieten om den gevallene 

 met de lans te steken of met de sabel te kerven tot de dood erop volgt. 



Men draagt daarbij zooveel mogelijk zorg, dat niet de eerste steek of 





