130 



sommige rijkjes andere personen, die zich, 't zij door afkomst, 't zij door dapper- 

 heid van de an leren onderscheiden, indien die eigenschappen met de noodige 

 slimheid, schreeuvverigheid en brutaliteit gepaard gaan, dikwijls meer te zeggen 

 dan de eigenlijke bestuurders. 



Zoo b v. in Naitimoe de bastaard-afstammtlingen van den vorigen radja, 

 in Lamaknen de voornamere méo's. 



Ook de invloed der eigenlijke bestuurders hangt veel af van hunne per- 

 soonlijkheid; brutaliteit en durf geven hun macht en aanzien, zwakheid maakt 

 hen tot figuranten 



Zoo zijn er vorsten die, zooals 't behoort, passief zijn, doch anderen wien 

 die lijdelijke rol niet bevalt en die daarom wel degelijk bevelen geven en han- 

 delend optreden 



Is het dus dikwijls moeilijk van te voren uit te maken wie in een landschap 

 in werkelijkheid de macht in handen hebben, zeker is het dat zaken het algemeen 

 belang betreffende, niet alleen door den vorst, doch door dezen en zijne rijksgrooten, 

 d. w. z zijne klein-radja's en hoofdtoemoekoens, laatstgenoemden in ruggespraak 

 met de toemoekoens, de volkshoofden, moeten worden beslist. 



Daarom moeten ook contracten e d. met een rijkje te sluiten met en door 

 al die personen en niet alleen door den radja en den fettor worden besproken 

 en goedgekeurd. 



Ten slotte zij nog vermeld, dat de hoofden inkomsten ontvangen uit de 

 gewone belastingen, soms door extra-heffingen verzwaard, uit de opbrengst van 

 de sandelhout-kapperij, uit apanage-gronden en uit boeten, terwijl zij over den 

 arbeid der bevolking in verschillende gevallen, b. v. bij huizenbouw e d., kunnen 

 beschikken en bovendien de kosten van feesten die zij moeten geven voor een 

 goed deel door hunne ondergeschikten worden gedragen. 



§ 2. Rechtspraak. 



Er bestaat geen verschil tusschen crimineele en civiele rechtspraak. 

 Misdrijven worden beschouwd als vergrijpen tegen of benadeeling van enkele 

 personen, niet als vergrijpen tegen de maatschappelijke orde. Vandaar ook dat 

 bijna alle zaken, alleen moord en dergelijke voorname uitgezonderd, voor minnelijke 

 schikking vatbaar zijn en alleen, wanneer daar geen kans op bestaat of een po- 

 ging daartoe mislukt, de rechter te hulp wordt geroepen. 



De rechtspraak is in handen van dezelfde personen als die welke het 

 bestuur voeren. 



Over het algemeen kan gezegd worden dat ; hoe belangrijker een zaak is, 

 des te hooger van rang de rechter moet zijn die haar behandelt, zoodat de 

 vorst of diens plaatsvervanger alleen van de gewichtigste zaken, als moord, hekserij 

 en andere halszaken kenois neemt, en de matas alleen de allerkleinste kwesties, 



