131 



zooals lichte verwondings- en kleine diefstalzaken behandelt, terwijl de toemoe - 

 koens en hoofd-toemoekoens de daar tusschen liggende gevallen berechten. 



Bepaalde grenzen waartusschen ieders bevoegdheid beperkt is, zijn echter 

 niet aan te geven. 



Zoo zal de eene matas, indien zijne onderhoorigen elkaar een paard ont- 

 stolen hebben, de zaak bij den toemoekoen voorbrengen, terwijl een ander die 

 brutaler is uitgevallen, wanneer hij denkt, dat de zaak niet verder ruchtbaar zal 

 worden, haar zelf zal berechten. 



Wanneer beklaagde en benadeelde beiden tot het ressort van denzelfden 

 rechter behooren, kan deze de zaak alleen afdoen, zoo niet, dan moet ze door de 

 gezamenlijke, gelijk in rang zijnde rechters van beiden, worden behandeld. 



Wanneer bij voorbeeld iemand een paard heeft gestolen en de zaak tot de 

 competentie van een toemoekoen behoort, zal, indien de bestolene van een andere 

 foekoen is, de zaak door de beide betrokken toemoekoens moeten worden berecht. 



Men kan van een gedane uitspraak in hooger beroep gaan bij de hoogere 

 rechters, doch gaat daar niet gauw toe over wegens de kosten die daaraan weder 

 verbonden zijn. 



Wanneer een zaak door een hoogeren rechter behandeld wordt, zijn ook 

 de lagere daarbij tegenwoordig; zoo wanneer een toemoekoen een zaak berecht 

 de matas, indien een vorst haar behandelt de groottoemoekoen en de toemoekoens. 

 Het hangt van de meer of mindere gewichtigheid der zaak af, of de rechter 

 alleen den betrokkene dan wel alle of een deel van de onder hem staande rech- 

 ters bij de zittingen tegenwoordig doet zijn. Zoo kan een vorst bij de behan- 

 deling van een zaak alleen de matas, toemoekoens en hoofdtoemoekoens der 

 partijen doen tegenwoordig zijn, doch er ook andere toemoekoens en hoofdtoe- 

 moekoens, zoonoodig alle andere bij halen om de zaak te bespreken. 



Bij kwesties die door matas uitgemaakt worden, zijn de oudsten van het 

 dorp meestal tegenwoordig. 



Bij het voorbrengen van een zaak bij den rechter volgt men gewoonlijk 

 den hierarchieken weg, zoodat men om een zaak bij den radja voor te brengen 

 daarbij respectievelijk de hulp van zijn matas, toemoekoen en hoofdtoemoekoen 

 inroept. Om die hoofden te bewegen de zaak aan te hooren, om ,, hunne ooren 

 te openen,'' moet men hun vooraf een som gelds, gewoonlijk van twee gulden tot 

 één sovereign betalen ; de matas zijn meestal met niets of althans met minder 

 tevreden. 



Zulk een betaling moet ook geschieden aan de hoofden van de tegenpartij, 

 die mede als rechter zullen fungeeren. 



De beklaagde moet de ooren van dezelfde personen op dezelfde wijze 

 openen om hem er toe te bewegen zijn verdediging aan te hooren. 



De betalingen zijn na de uitspraak door de winnende partij op de verlie- 

 zende verhaalbaar. 



