142 



De radja krijgt dan al naar gewoonte 5 tot 10 procent van het gekapte 

 hout van goede kwaliteit ; van het overige krijgen de mindere hoofden een flink 

 aandeel, terwijl de rest onder de leden van den foekoen wordt verdeeld. 



Gewoonlijk gaat men bij het sandelhout-kappen de grenzen, waarbinnen 

 dat hout aan den foakoen behoort, „bij vergissing" een weinig te buiten, doch 

 wanneer men die vergissing niet overdrijft, wordt dit door de benadeelden door 

 de vingers gezien, omdat deze zich bij gelegenheid aan dezelfde fout schuldig maken. 



Wasboomen hebben bepaalde personen of families tot eigenaar. 



Zoodra iemand een boom ziet, waaryan hij vermoedt dat hij mettertijd 

 door bijen zal worden bewoond of waarin deze reeds aanwezig zijn, zal hij, indien 

 die boom nog geen eigenaar heeft, trachten hem in bezit te krijgen. 



Daartoe moet hij aan de eigenaren der omliggende bijenboomen vergun- 

 ning tot in bezitneming vragen, die haar gewoonlijk alleen geven, wanneer de 

 aanvrager een familielid van een hunner is. 



Is de vergunning verkregen, dan legt de nieuwe eigenaar een steen aan 

 den voet van den boom, ten bewijze dat hij in bezit is genomen. Bij de plaat- 

 sing ervan moeten de eigenaren der omliggende bijenboomen tegenwoordig zijn 

 en slacht de in-bezit-nemer een big of een kip om aan den steen te offeren, terwijl 

 hetgeen van 't offer overblijft door de aanwezigen wordt opgegeten. 



De was en de honig van alle bijennesten die in den boom zijn of er later 

 in gemaakt worden, zijn dan voor den eigenaar. Zijn recht gaat op zijn erfge- 

 namen over. De hoofden hebben geen aanspraak op een deel van de opbrengst. 



Vreemden kunnen zoo'n boom alleen door koop in bezit krijgen. 



Van de opbrengst van maïs en rijsttuinen betaalt de bewerker een bedrag 

 in natura ter waarde van 60 cent a één gulden per tuin aan belasting. 



De toemoekoens innen deze door tusschenkomst van de matas en brengen 

 haar door tusschenkomst van de hoofdtoemoekoens aan hun radja, die hun een 

 deel voor de moeite afstaat. Indien dit een klein-radja is, d. w. z. een die onder 

 de suprematie van een hoofdvorst staat, zooals dit in West-Fialarang het geval 

 is, dan brengt hij de belasting van zijne gezamenlijke toemoekoens aan den hoofd- 

 vorst, die hem weder een deel voor de moeite afstaat. 



Wanneer iemand tuinen in een ander landschap wil aanleggen, heeft hij 

 daartoe de vergunning van de betrokken hoofden van dat landschap noodig en 

 moet hij, behalve aan zijn eigen hoofden, ook aan dezen belasting in natura 

 opbrengen. 



Het vragen dier vergunning is overbodig, wanneer hij een tuin maakt in 

 aansluiting met tuinen van familieleden in dat andere landschap woonachtig. 



Bij de kwestie van het grondbezit komen de afstammelingen van de oor- 

 spronkelijke bewoners van het land, de toewan tanah, hier rai o'an (van rai = 

 grond en o'an r= kind) dus landskinderen genoemd, als zoodanig niet in bijzondere 

 aanmerking. 



