INLEIDING. 



Het Bimaneesch behoort tot de taalfamilie, welke de Maleisch-Polynesische 

 genoemd wordl. Wanneer men bij de talen dezer familie, welke in den Indiscben 

 Archipel gesproken worden, eene Westelijke en eene Oostelijke afdeeling onderscheidt, 

 dan is het Bim. vooral door de plaatsing van de beslanddeelen eener samenstelling 

 en door de genitief — constructie in het algemeen, tot de eerstgenoemde te brengen. 

 Ten opzichte van de grammatica vertoont de taal de bijzonderheid, dat zij na alle 

 achtervoegsels en de meeste voorvoegsels, althans als levende elementen, verloren te 

 hebben, dit verlies gedeeltelijk door nieuwe vormingen hersteld heeft. Ook is op 

 te merken de vorming van het verbum finitum door de persoonelijke voornaamwoorden 

 in verkorten of geniliefvorm voor het woord dat de handeling of toestand aanduidt 

 te voegen (*). 



Het Bim. wordl gesproken in de rijken van Bima (Mbödjo) en Dompo en naar 

 gezegd wordt, overal zonder eigenlijk dialeclverschil, hoewel er natuurlijk plaatselijke 

 eigenaardigheden in uitspraak en woordgebruik bestaan ( 2 ). Alleen in Kölo en 

 Tólo-Weri verschilt de taal merkelijk van die van het overige gedeelte van het 

 land. Het verschil lusschen het Kólosch en het Bim. bestaat voornamelijk in den 

 woordenschat, doordien beide voor de meest voorkomende begrippen of zaken meermalen 

 óf geheel andere woorden bezigen (als bijv. apa, wat? sei, wie? saapa, hoeveel? dika 



(*) Ook in het Mak. en Bug. komen verbindingen van het voornw. met verbale woorden van intransitieve 

 beteekenis voor, het gebruik dezer verbindingen is echter tot bepaalde gevallen beperkt en in het algemeen kan 

 men zeggen dat daar, waar genoemde talen van deze verbinding gebruik maken, bijv. in zinnen als Mak. ngapa 

 nu-lampa (waarom gaat gij?) of Bug. iya-mi ku-angka (daarom slechts ben ik aanwezig) in het Bim. daarentegen 

 een subst. constructie vereischt wordt. Meer overeenkomst bestaat er zoo het werkwoord transitief is, maar ook 

 in dat geval bezigen Mak. en Bug. meermalen de genoemde verbinding, waar het Bim. een subst. constructie eischt, 

 bijv. in uitdrukkingen als Bug. wanuwa na-onrowi-e (het land dat hij bewoont), of een Mak. male na-lollong djiny 

 (sterven door een geest weggevoerd wordende). 



In de schets der Sumbaasche grammatica van J. de Boo van Alderwereld (Tijds. v. Ind. T., L. en Vlk. XXX IV) 

 wordt onder het hoofd Verba opgegeven de zinsnede: mata ku-laku, ik ben gegaan, wat overeenstemt met het Bim. 

 taalgebruik (daargelaten dat daar het woord, dat het Perfectum aanduidt, met het verbale woord eene samenstelling 

 vormt), elders treft men evenwel zinnen aan als njuna laku mesa, (hij gaat alleen), vjuna mbada taka, (hij is 

 gekomen). Ook bezit het Sumb. slechts voor den eersten en derden persoon enkelvoud den verkorten vorm van het 

 voornw. De taal van Sawu kent de prefigecring van het pers. voornw. voor een verbaal woord niet. Eigenlijk 

 sluit zich het Bim. in dat opzicht het meest aan bij de talen der Oostelijke afdeeling, al bestaat dit verschil, dat 

 genoemde talen meestal het voornw. in volled igen vorm laten voorafgaan (doch niet altijd, bijv. niet in de taal van 

 Sikka), wat in het Bim. ook wel kan plaats hebben, maar dan gewoonlijk nadruk op het voornw. legt. 



O Vgl. N°. 1, III, VIII en X der teksten. 



