4 BIMANEESCÜE SPRAAKKUNST. 



mensch, bulu, betel, pusa, grond, kala, maan, rai, zijn, nanga, spreken enz. waarvoor 

 het Bim. bezigt au, tjoü, sabune, doü, nahi, dana, wura, wdra, nggdhi), of wel zulke 

 woorden, die in den grond één zijn, doch door verschil in klankverschijnselen ook in 

 vorm verschillen. Ten opzichte van den spraakkunstigen bouw onderscheidt zich 

 het Kölosch nagenoeg alleen van het Bim. door een ander prefix lot vorming van 

 causatieve werkwoorden, hierbij is evenwel in aanmerking te nemen, dat het niet 

 onmogelijk is, dat sommige grammaticale bijzonderheden door Bim. invloed verdrongen 

 zijn. Overigens is de verwantschap, welke tusschen beide bestaat, zeer nauw; en 

 kan het Kölosch als een dialect van het Bim. beschouwd worden. De taal van Tólo- 

 Weri komt volkomen overeen met die van Kolo ten opzichte der klankverschijnselen 

 en grootendeels ook wat betreft den woordenschat, zij onderscheidt zich daarvan 

 evenwel doordat zij hetzelfde prefix bezigt als het Bim. ter vorming van causatieve 

 werkwoorden, alsmede door de vorming van de finiete vormen van het Perfect um 

 (vgl. § 240) door middel van kadja in plaats van waü, bijv. T. W. na-kadja-timate, 

 K. na-waü-te male, Bim. na-waü-du made, hij is gestorven ('). 



Nog is op te merken, dat ook op den woordenschat, vooral waar het minder 

 veelvuldig gtbezigde woorden geldt, de invloed van het eigenlijke Bim. zoowel op het 

 Kölosch als op het Tölo-Werisch groot is, hetgeen niet te verwonderen is, aangezien 

 beide dialecten door een betrekkelijk gering aantal menschen gesproken worden, die 

 voor hun verkeer met de buitenwereld van het gewone Bim. gebruik moeten maken. 



Verschil van taaisoort is noch aan het Bim. noch aan de dialecten bekend. Wel 

 bezigt men verschillende voornaamwoorden, naarmate men meer of minder beleefd 

 spreekt; ook beslaat er een gering aantal van die woorden, welke het best met de 

 Javaansche benaming van krama-inggil te benoemen zijn. 



De woordenschat van het Bim. heeft ook den invloed van andere talen ondervonden. 

 In de eerste plaats komt het Mak. in aanmerking, uit welke taal vele woorden in 

 het Bim. zijn opgenomen. In de tweede plaats moet het Maleisch genoemd worden, 

 wat zoowel op Bima als op Dompo, als officieele taal geldt, en waarin de wetten en 

 wat het volk aan geschiedverhalen bezit, geschreven zijn. Van Javaanschen invloed 

 is zoo goed als niets waar te nemen. 



De Sanskritsche woorden zijn door eene andere taal heen in het Bim. gekomen. 

 Opmerkelijk is het dat men de d in deze woorden gewoonlijk als d uitspreekt, bijv. 

 paduka voor paduka, wat wel zal toe te schrijven zijn, aan de uitspraak in de 

 taal waardoor deze woorden in het Bim. gekomen zijn. Evenwel hoort men ook 

 de uitspraak paduka. Eveneens weifelt de uitspraak van een woord als hel 31ak. daeng 



(') Een tweetal teksten in het Kólosche dialect, waarvan één eene vertaling uit het Bim. is, de andere een 

 oorspronkelijk verhaaltje, vindt men achter de Bim. teksten. Van het Tólo-Werisch heb ik alleen woordopgavcn kunnen 

 verkrijgen. De Bimaneezen zijn zeer geheimzinnig met deze dialecten, waaraan zij een bovennaluurlijken oorsprong 

 toeschrijven en gewoonlijk met den naam van de taal der hemelnymfen bestempelen, zei I's in eene officieele 

 (Maleische) beschrijving van de inhuldiging van den tegenwoordigen Sultan, (bij welke gelegenheid door verschillende 

 hooiden eene aanspraak gehouden wordt, vgl. N°. III der teksten) heet het: kamudian dalang-lah galaran (dorpshoofd) 

 Tulo-Weri jang berkata dengan bt-hasa përi. Zijdelings levert dit een bewijs, dat er overigens geen aanmerkelijke 

 dialectverschillen voorkomen. 



