BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 7 



(In mijne trausscriplie stellen e en o den langen, è en ö den korten klank 

 voor, daarentegen wordt door a de korte klank aangeduid, de lange door d, 

 de reden dezer onregelmatigheid is dat de korte klank in de uitspraak zooveel 

 menigvuldiger voorkomt dan de lange. Om zooveel mogelijk omslachtigheid 

 te vermijden, wordt de d, c en o, eenvoudig door a, e en o aangeduid, waar 

 de uitspraak uit de in de volgende § te geven regels gekend kan worden. De 

 twee d klanken worden onderscheiden in d en (/. De zooeven bedoelde letters 

 met nasalen voorslag worden weergegeven mal ngg, mp, mb, nl, nd, nlj en mij). 



De palatale neusklank of nj als afzonderlijke klank ontbreekt in hel Bim. 

 en wordt vervangen door de n. (De kleur, welke de neusklank voor een Ij, 

 dj of (/ aanneemt vond ik nooileloos nader aan te duiden). Eveneens ontbreekt 

 de klank, die aan de Javaansche pepet beantwoordt en wordt gewoonlijk door 

 i, maar naar omstandigheden ook door andere klanken vervangen, Tweeklanken 

 ontbreken eveneens. 

 De d klinkt als de a in ons maken, de e als de eerste e in weten, de o als de o in bode. 



De a klinkt als de a in ons bad, de e als de e in deftig, de ö als de o in lot. 



De o, e en o zijn steeds lang in de geaccentueerde voorlaatste lettergreep van 

 twee- of meer lettergrepige woorden, zoo de laatste lettergreep uit een vocaal 

 bestaat, of met een halfklinker aanvangt (ik schrijf dus naar hetgeen in § 1 

 gezegd is mpaï, mavou enz. waarmede bedoeld wordt de uitspraak mpdï, mdwu). 

 Eene uitzondering vindt men bij de o. 



De a is bovendien steeds lang in de slotlettergreep. Dewijl de klemtoon op 

 de voorlaatste lettergreep valt, is de a aan bet slot uit den aard, iets minder 

 lang ; verspringt de klemtoon evenwel naar de laatste lettergreep, vgl. § 5, 

 dan klinkt zij geheel en al gelijk boven gezegd is. 



De eenlettergrepige woorden die den a-klank bevatten, vervullen meestal een 

 functie in den zin, waardoor zij met minder accent worden uitgesproken dan 

 het woord, waaraan zij voorafgaan of waarop zij volgen. De uitspraak van 

 de a in deze woorden is, als in het algemeen in eene slotlettergreep. In een 

 woord echter als da (het Noorden) is de a bepaald lang. Daarentegen wordt 

 de a in de enklitische nadrukwijzers da, ka, sa en ra, alsmede in het veeltijds 

 eveneens enklitische bijwoord mpa (slechts) bepaald kort uilgesproken. (Ook 

 de lange slot-a wordt als regelmatig niet nader aangeduid, ik schrijf dus awa 

 enz. ; ook heb ik het noodeloos gevonden de korte a in de telkens lerugkeerende 

 enklitische woordjes aan te duiden). 



wordt met racer (of minder) sissing uilgesproken dan enz. en dergelijke meer. Nog is een nadeel van de waarnemingen 

 door het gehoor alleen, dat men de resultaten wel mededcelen kan, maar althans voor zooverre de klankverschijnselen 

 cener taal geen middel tot controle oplevert, niet bewijzen kan. Volkomen zekere resultaten zijn eigenlijk eerst Ie 

 verkrijgen, wanneer iiet gelukken z;il de klanken cener taal te fixceren, liefst zoodanig dal ook een ander zintuig 

 dan het gehoor den ouderlingen afstand kan meten (bijv. door liet phonographisch schrift) of wanneer ten minsie 

 de mogelijke fouten van het gehoor door een of ander middel tot een minimum terug kunnen gebracht worden, 

 gelijk dit bij de waarneming van andere natuurverschijnselen geschiedt. Ik meende het bovenstaande even in 

 herinnering te moeten brengen, om niet genoodzaakt te zijn herhaaldelijk hetzelfde voorbehoud te maken. 



