Üö BIMANEfcSCHÊ SPRAAKKUNST. 



tjërëmai, siwe (vrouwelijk), Toumpak. siwej (wijfje van dieren), rame (vlas), 

 Sund. haramaj enz. Eene uilzondering hierop is mbeï (geven), Mal. bëri, Tag. 

 bigay, wellicht ook kadami (smaak) = Mak. kanjame: vgl. Kern, de Fidji 

 taal enz. s. v. yama. 



In banggulae (soort hoorn), Mal. bungel ai zijn de vocalen, die oorspronkelijk 

 den tweeklank vormden, bewaard gebleven (daargelaten dat de i tot e geworden 

 is, zie beneden), zoodat het woord in het Bim. vierleltergrepig is Dit zal te 

 verklaren zijn daardoor, dat het accent oorspronkelijk op de laatste lettergreep 

 viel. Ook wai, oude vrouw, Kólosch pavcai, vrouwen, vrouwelijk (dat is eene 

 afleiding van wai met een prefix pa) bevat waarschijnlijk de vocalen van een 

 oorspronkelijken tweeklank; vgl. Toumpak. siwej, Sund. awewe, Bent. wawinei 

 enz. vgl. ook in § 10 o voor au. 



Aanm. Op te merken is nog het Kölosche weya (geven), Bim. mbeï, Mal. bëri, Tag. bigay, waarin de 

 a te vergelijken is met die in mala (sterven), uit matay in het Manggar., Ambonsch, enz. Het 

 is evenwel ook mogelijk, dal weya beantwoordt aan het Sumbawa. beyang; vgl. § 21. 



Aanm. II. Op te merken is nog in het Bim. zelve liet woord ndai uit ndadi ontstaan, vgl. § 114, 

 Aanm., waaruit zich de vormen ndci, nde en ndi ontwikkeld hebben. 



Voorts komt de e in eene geaccentueerde lettergreep (of ook è, zoo zij door 

 een neusklank is gesloten, zelden in eene open lettergreep) dikwijls voor een 

 oorspronkelijken pëpët te slaan, zoo de slotlettergreep eene a, of i, of e bevat; 

 zie echter ook § 7 en § 9. Voorb. genda (trom), Mal. këndang, nemba, Mal. 

 mënjembah, kan/eya (oprisping). Sund. förab, (vgl. § 20), peda (zwaard), Mal. 

 pëdang, tera (hard), Mal. tëras, seba (openen), Bal. sëbak, (wijd geopend), bareka 

 voor Mal. Arb. barëkat, sadeka voor Mal. Arb. sidékah, peti (kist), Mal. peti, 

 bedi (geweer), Mal. bëdil. (best (ijzer), Mal bësi, mbeï (geven), Mal. bëri, (vgl. § 

 20) welt (koopen), Mal. bëli, gendi (kruik), Mal. gëndi; sambele (slachten), Mal. 

 sëmbëleh, kagere (kraken), Jav. gerit, lebe (soort priester), Mal. lëbai. Voorbeelden 

 van e voor een pëpët in een open lettergreep zijn : wèse (pagaai), Tag. bagsdy, 

 Bat. borsi, Mak. bise, Bug. wise; kèla, in fdre keta (kleefrijst), Mal. këtan, 

 djèka uit het Arb. zakat, wegens het accent op de slotlettergreep. De pëpët 

 schijnt in deze woorden eerst i en daarna è geworden te zijn. 



Nog kan eene e (in gesloten lettergreep è) voor de pëpët staan in eene 

 geaccentueerde lettergreep, indien oorspronkelijk, zoowel de voorlaatste als de 

 laatste lettergreep die vocaal bevatten; in de laatste lettergreep wordt de pëpët 

 dan tot a, (zie onder § 7) of eveneens tot e, bijv. kenle (gespannen), Jav. 

 këntjëng, Bug. gattang, kebe (onkwetsbaar), Mal. këbal, Bug. kabbang, lebe 

 (dik), Mal tëbal, vgl. Jav tëbël (stevig) en Bug. tabba, in tau tabba-e, Mak. 

 tau tdbalaka, de menigte. In epu (aardbeving), staat de e blijkens het Kölosche 

 nopu, het Mangg. nëpu, eveneens voor een pëpët, terwijl de slotlettergreep de 

 vocaal u bevat, in welk geval zij anders o pleegt te worden ; vgl. § 10. 

 Eenigszins kunnen hiermede vergeleken worden keri (troebel), Mal. këruh, Sund. 

 kiruh en santjedi (hikken), Mal. sëdu, Mak. tdtjddö, waar het Bim. in de slotletter- 

 greep wel i heeft, doch deze vocaal eene oorspronkelijke u vervangt; vgl. §9. 



