BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 37 



15. De Ij kan beantwoorden aan denzelfden klank in hel Jav. Mal. enz., zoo ook 

 de dj doch zeldzamer ; voorb. : 



tjampo (vermengd), Mal. Ijampur ; Ijangga (een gevorkt hout), Jav. Ijanggah ; 

 tjalja (fijnhakken), Mal. Ijaljah; tjiki (voldoende), Jav. tjiikup; Ijöpu (wisselen 

 van tanden), Mak. fjappo; nfjae (vergruisd), Mal. tjayer; petje (knijpen), Mal. 

 piljit ; pul ju (punt), Jav. put juk ; mat/o (hak), Mal. patjol ; Itapantja (soort 

 plant), Jav. patjar; ngonljo (zuur), Jav. hel jut; mbinlja (vergaan), Bal. bentja; enz. 

 Dj dra (paard), Jav. djaran; djanga (kip), Mak. djangang; djao (groen), Mal. 

 hidjau ; djenggo (baard), Mal. djanggul ; djadja (rondgaan), Jav. djadjah ; ladjo 

 (uitspannen een louw), Jav. ladjur (in de lengte); ladji (kunstmatige spoor), 

 Mal. idem; tindja (gelofte), Mak. tindjd; enz. 



Van de meeste woorden, waarin eene dj in het woord, beantwoordende aan 

 eene dj elders, voorkomt, laat het zich moeiel ijk beslissen of zij als echt Bim. 

 dan wel als overgenomen, zijn te beschouwen. 



De tj staat voorts zeer dikwijls daar, waar het Jav. Mal. enz. eene s 

 heeft. In de eerste plaats moet eene s in het Bim. na een neusklank tol tj 

 worden, vgl. § 18. Maar ook zonder neusklank kan de tj zoowel vóóraan, 

 als in het midden van een woord voor s staan. Voorb. tja (eens), Mak. 

 sa; tjafi (bezem), Mal. sapu; fjampu (neef), Mak. sampu ; tja fa (blijven hangen), 

 Mak. sampard, Bal sampeh ; tjapi (koe), Mal. sapi ; tjihu (elleboog), Mal. siku ; 

 tjitji (insteken), Mak. sisi; tjiwi (negen), Ambon. siwa, Bat. Bal. siya; tjoma 

 (speld), Sund. sömal ; tjua (spade), Jav. suwan ; walja (wasschen), Bal. besah, 

 Tag. basd, Sawu. baha; metji (beminnen), Bug. mase, Jav. asih; matji (zoet), 

 uit * masin voor Mal. manis (vgl. § 27); röljo (schillen), Mak. soso, Sumba. 

 sisi; mbèlja (nat), Daj. bisah, Mal. basah; ilja (een), Mal. esa; nötju (rijslblok), 

 Mal. lesung; mbötju (verzadigd), Jav. besur; pölju (wind, veesl), Sumba. 

 kapisu, Manggar. pelju. Naast elkander staan kasela en katjela (uitzonderen). 

 Een regel in welke gevallen s tot tj wordt laat zich wederom niet geven, 

 alleen schijnt dit in het woord regelmatig te geschieden, wanneer de voor- 

 gaande lettergreep oorspronkelijk eene pëpët bevatte; zie echter ook bij §18, 

 vooraan het woord bestaat ook weer de mogelijkheid van een verdwenen 

 neusklank, uit katjela naast kasela (tjela of sela mei prefix ka), blijkt echter 

 dat het volstrekt niet noodzakelijk is in alle gevallen den invloed van een 

 nasaal aan te nemen. Van de verwante talen heeft vooral het Manggaraisch 

 dezelfde neiging om de s in de tj te doen overgaan, hoewel de klank in die 

 taal meer sissend is en wellicht beter door tsj getransscribeerd wordt. 



Nog kan tj staan waar elders dj voorkomt, bijv. paljinga (ontbloot van de 

 tanden), Daj. djadjingar; pilja (knippen met de nagels), vgl. Mal. pidjat ; ponljo 

 in ponljo sambia (avondster), Jav. pandjer sore; kanljaka (bale-bale), Sumba. 

 kendjaka; tjaka (span), Bug. tjakkd, Mal. djangkal. Naast kantjadja (sparen), 

 van een grondwoord * {n)ljadja, Mal. sayang komt kanljatja voor. 



Eene Jav. Mal. dj wordt zeer dikwijls tot r, vgl. § 16 of d, vgl. § 13. 



