BIMANEESCÏÏE SPRAAKKUNST. 59 



De r moet na een neusklank tot d worden ; voorb : ndöo, hulptclwoord van 

 röo, blad ; nda/co (kleven aan iets), Jav. raket; ndapo (aan iets vast blijven), 

 vgl. rapu, Jav. rapet; ndasa (bewonen), van rasa, (land), ndawi (iets maken), 

 naast ram (werken), bindanga uit hel Mak. banrangang; sando (geneesheer), 

 Mak. sanro; genda (trom), Mak. ganrang, Mal. kondang ; ngende (bedelen), Jav. 

 kere. Dudu (stekelvarken), Sikka. rulung, (voor het Sanggarsch is terutung 

 opgegeven), zal wel weer een voorbeeld zijn van eene verdwenen nasaal. 



Zeer dikwijls staat r voorts voor eene oorspronkelijke/; voorb: rahi (echt- 

 genoot), Mal. lakt; rai (hardloopen), Mal. lari; reya (gember), Mal. haliya;ringa 

 (oliezaad), Mal. lenga; ringu (gek), Mak. lingu; rum' (zekere huidziekte), 

 Manggar. luwi; dra (bosch), Jav. alas; aru (stampen), Mal. alu ; karawo (muis), 

 Mak. balawo; ngdri (graven), Mal. gali; ntjdra (verkeerd), Mal. salah; kiri 

 (draaien), Mal. giling; more (rond), Mal. bulal; wura (maan), Mal. bulan;huri 

 (vel), Mal. kuht; mundu (melatie), Mal. melur (met ingevoegden neusklank), enz. 



Meermalen staat r nog voor eene Mal. Jav. dj' in een woord; voorb: ntiri 

 (in de richting van, zich richten), Mal. Jav. tudju ; töro (landpunt), Mal. 

 tandjung; turu (wijzen), Mal. tundjuk; ndru (lang), Mal. landjut, Jav. ladjur; 

 maru (uitgestrekt liggen, slapen), Kólo. mam, vgl. § 17, schijnt verwant met 

 Jav. udjur, Mal. budjur ; mbere (overstrooming), is wellicht = Jav. bandjir. 

 Als aanvangsletter schijnt d voor dj verkozen te zijn, vgl. § 13; een voorbeeld 

 met r is mij niet bekend; wel komt nd, dat zoowel uit d als uit r kan 

 ontstaan zijn, voor in woorden, welke als reduplicaties te beschouwen zijn, bijv. 

 nduru, (tonder), Mak. Bug. djtidjü ; ndanda (in volgorde), Jav. djadjar ; ndindi 

 en daaruit ndidi (volgorde), Mak. djidjiri. 



Ook waar het Mal. dj, doch het Jav. d heeft, heeft het Bim. r of vooraan 

 nd, bijv: ura (regen), Mal. hudjan, Jav. udan; ndau (naald), Mal. djarum,isv. 

 dom; ndadi (worden), Mal. djadi, Jav, dadi; ndeu (baden), Kólo. riu, Mal. 

 djirus naast dirus, Jav. dus; 0. Jav. dyus. Döo (ver), Mal. djauh, Jav. dok 

 zal wel staan voor *ndoo, vgl. § 6. 



De l is een der klanken, welke in het Bim. de meeste veranderingen onder- 

 gaan. Behalve dat zij meermalen tot r, n of d (vgl. § 13) wordt, komen 

 zeldzamer nog meer veranderingen voor, waarover later zal gesproken worden. 

 In welke gevallen en waarin eene oorspronkelijke / verandert, is niet te bepalen. 

 Ook is het niet waarschijnlijk, dat er oorspronkelijk eenig verschil in uitspraak 

 bestond tusschen de l bijv. van Mal. malam, welke tot d (ngadi) of die van 

 Mal. oleh, welke tot n (pne) of die van Mal. bulan, welke tot r (wura) wordt 

 of die van Mal. suluh, welke gespaard blijft (ilo). Uit de in § 13 en hier 

 gegeven voorbeelden blijkt, dat van invloed der vocalen geen sprake kan zijn. 



Naast elkander komen voor rima, in de beteekenis van »hand" en lima, 

 in de beteekenis van »vijf ' ; uru, steel van eene lans enz., ulu, vooraan, te voren ; 

 róna, stam, lóna, stam als hulptelwoord ; ook balu, geurig, lekker van reuk en 

 tjdru, lekker van smaak, schijnen oorspronkelijk één te zijn. Naast elkander 



