BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 65 



kooi stevig dicht, kuntji, sluiten, katjiya van tjiya, stevig, vast (47.25) ; 



ndadi-ra raka-ta-ra pehe katantu ruma Allah la l dla, aldus verkrijgen 



wij, dat wij God den Heer met zekerheid leeren kennen, pehe, leeren kennen, 



katantu van lantu, zeker, (97.16); na-kidi dl doro-na madèse, donggo-na manae, 



ndai nlanda kasaraa, èda kasanai kal na lamada (ada-na), moge hij staan op 



zijn hoogen berg, op zijne groote hoogte om daardoor tegelijk te aanschouwen 



en op een dag te zien, ons, zijne onderdanen, nlanda kararaa uit nlanda, zien, 



aanzien en kasaraa, van saraa, tegelijk ; èda kasanai uit èda, zien en kasanai 



van sa-nai, één dag, (16.5 v. o.). Blijkbaar staat in al deze zinnen het tweede 



verbum volstrekt niet in betrekking tot het object van het eerste, het heeft 



enkel de functie van een bijwoord, in denzelfden zin als het eenvoudige 



stamwoord dat elders en ook dikwijls in het Bim. doet. Omtrent het 



spraakgebruik is nog het volgende op te merken. Het gebruik van woorden 



als kasaraa (zie het laatste voorbeeld) is in de tegenwoordige taal geheel 



en al verouderd, men bezigt nu eenvoudig saraa. Ook niet alle van 



kwalificatieve werkwoorden met ka afgeleide vormen kunnen tegenwoordig 



op deze wijze als bijwoorden gebezigd worden, alleen die, welke het gebruik 



nu eenmaal als zoodanig geijkt heeft. Daaronder zijn er wederom sommige 



als: kanliri, katupa, kantjihi, katantu, die steeds ka hebben (ten minste als 



het eerste werkwoord transitief is), bij andere trett men ook wel het 



grondwoord als bijwoord aan, bijv. in plaats van nggdhi kanae-nae, zegt men 



ook nggdhi nae-nae, (59.14), zoo ook ntjore, in plaats van kanljore, bijv. 



waa ntjore, in menigte iets brengen, (15.15). 



Aanm. Na een intransitief werkwoord, heb ik deze abverbia met ka nooit met zekerheid aangetroffen. 

 Wel leest men puwasa kapadipadi, met tnsschenpoozen vasten, het vasten telkens verbreken, 

 (85.19), maar de juiste waarde van ka in dit woord kan ik niét bepalen, dewijl de beteekenis van het 

 grondwoord mij onbekend is, (thans schijnt het grondwoord, evenals de afgeleide vorm, alleen 

 als adverbium in gebruik te zijn, in dezelfde beteekenis ; maar het zoude ook wel eene verkorting 

 van den vorm met ka kunnen zijn; in alle gevallen de oorspronkelijke beteekenis kan hel hier 

 niet vertoonen). Is het grondwoord oorspronkelijk een subst. dan is het woord misschien te 

 vergelijke met een Mak. kaalld-alld, tusschenpoozen hebbende, met tusscbenpoozen. Een 

 ander voorbeeld is : lao kalai, afzonderlijk of anders gaan, zich afscheiden van, (84.12), hier zou kalai 

 een van lai afgeleid adverbium kunnen zijn, maar ook zou men hier met het adjectief kalai, 

 (vgl. § 150), te doen kunnen hebben. De tegenwoordige taal geeft stellig bij intransitieven de 

 voorkeur aan het gebruik van het grondwoord, bijv. na-tuu-ra ndri-ndri, hij stond langzaam 

 en zachtjes op, (48.3), daarentegen: lóo kandri-ndri-pu, laat het zachtjes vallen, (31.6 v. o ). 



§ 42. Dewijl het Bim. geen vorm heeft voor het causatief van een werkwoord met 



transitieve beteekenis, moet het daarvoor zijne toevlucht nemen tol omschrijving, 



meestal geschiedt dit door het woord kau, bevelen, laten. Op dezelfde wijze 



wordt meestal het causatief van de réciproque werkwoorden met angi 



omschreven, bijv. öne-na ndai makaluu-ta dei ade söroga, ndai makau-ta èda 



angi labo ruma Allah ta'dla, het dient om ons in den hemel te doen gaan, 



om ons God den Heer te laten ontmoeten (92.15 v. o., vgl. 12.6). Een woord 



als het Mal. mënerbangkan, kan zoowel door den vorm met ka weergegeven 



VEBB. BAT. GEN. XVIIIL 5 



