66 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



worden, bijv. kangemo dambe toi, met een kind wegvliegen, kangemo van ngemn, 



vliegen, (82.9), als door eene omschrijving met waa (Mal. bawa), bijv. dambe 



toi ra-waa ngemo, een kind, waarmede weggevlogen is, (ibid. 7). Voor 



mèlarikan, schaken, zegt men steeds : waa rai. 



Aanm. Het prefix ka vertoont alzoo in het Bim. volgende schakeeringen van beteekenis: maken. 



maken tot, beschouwen als, hebben tot; terwijl het tevens dienst doet om bijwoorden te 



vormen van kwaliücatieve werkwoorden en met sa (één) samengestelde woorden. Het vertoont 



dus groote overeenkomst met het in verscheidene M. P. talen gebezigde paka of maka (vgl. 



Kern, De Fidjitaal enz. pag. 45 volg.). Ook elders komt een met paka synoniem prefix ka 



voor, het Mak. bijv. bezigt ka in karannu-rannu = Bug. pakarannurannu, vreugde veroorzakend. 



verblijdend, (vgl. ook het Bim. katjdru); kasirï-siri = Bug. pakasirï-sirï, schande veroorzakend. 



schandelijk, enz. (vgl. Matlhes, Mak. Sprk. § 73, Bug. Sprk. § 77). Voorts komt ka voor in 



een woord als kalumo, verzorgen, waarvan het grondwoord tuwo niet meer gebruikelijk is, 



maar in het Bug. nog voorkomt in de beteekenis van: leven, groeien, terwijl aluwo (a met 



de in het Bug. veelvuldig voorkomende wegwerping der k), in die taal zoowel den zin heeft 



van het Mak. katuwo als van pakatuwo, doen leven. In het Bug. komt het prefix voor zooAvel 



met wegwerping, als met behoud van de k. Voorbeelden van het eerste zijn, behalve aluwo, 



ageno, tot een halskelen (geno) maken; asigard, tot een sigard (soort muts) maken; van hel 



tweede: karingi -kringki' = Mak. karingï-ringi,kaëlëëlë= Mak. kaaldala, overal tusschenruimlen 



hebben, vgl. Matthes, Bug. Sprk. § 70 en 75. (Waar overigens in het Bug. behalve het prefix 



a, in het Mak. behalve ka of pa nog een affix voorkomt, heeft men in de meeste gevallen te 



doen met eene afleiding van secundaire slamwoorden, evenals in het Mal. bij mëngatahui en 



in het Jav. masrahi = njërahi). Men vergelijke ook ka in het Dajaksch, in een woord als 



kaasoaso, zich steeds als een hond voordoen, zich steeds hondsch gedragen (vgl. Hardeland 



pag. 40, alsook ha in het Bat. in woorden als: marhamaol (hori), iets duur (maól) achten, op 



prijsstellen, marhatutu (hun), iets voor waarhouden (v. d. Tuuk, Tob. Sprk. § 96). Bij ka 



als formatief element van adverbia, vergelijke men het gebruik van vaka in het Fidjisch en 



van pe in het Sawusch. Overal is het gebruik van het prefix in genoemde beteekenis evenwel 



beperkt en min of meer verouderd. Het gebruik van ka als causatief prefix zou verklaard 



kunnen worden uit de beteekenis van ka als voornw., nam: tot. Een woord als kadihi 



(verheugd doen zijn) zou dan oorspronkelijk niets anders zijn dan: tot het verheugd zijn, tol 



vreugde (strekken); kanac, (groot doen zijn), tot het groot zijn, tot grootte of grootheid strekken. 



Op te merken is, dat ook maka de beteekenis van «strekken tot" kan hebben (vgl Kern., 



de Fidjitaal enz.), zeker kan bij woorden als kaada (tot slaaf maken), karinga (doen hooren), 



bovengegeven verklaring niet gebezigd worden, maar het kan zeer goed mogelijk zijn, dat 



men ka, nadat het in woorden als kadihi, als het ware causatieve beteekenis had verkregen, 



ook op analogische wijze bij andere woorden is gaan bezigen. Dat een woord als kadihi 



enz. in het Bim. de waarde van een subst. heeft, zou dan daaruit te verklaren zijn, dat ka, 



hoewel voor ons gevoel een voorzetsel, toch nog de oorspronkelijke grammaticale waarde van 



een aanwijzend voornw. bewaard heeft; iets dergelijks moet ook het geval zijn met een Mal. 



passieven vorm als: di-pukul, welke toch eveneens de waarde van een subst. moet hebben. 



Hel eigenlijke causatieve prefix in maka * zou ook ka kunnen zijn, waaraan ma dan de verbale 



kracht geeft, en waarvan paka * dan weder den afgeleiden subst. vorm voorstelt. Vroeger moet 



in het Bim. ook een prefix pa bestaan hebben, blijkens pdha, doen eten (met direct object 



van den persoon, terwijl de zaak die men laat eten door de praepositie kai ingeleid wordt, 



soms evenwel ook met de zaak als direct object geconstrueerd). In het Kolosch is het gewone 



prefix pa, bijv. panae ana = Bim. kanae ana, een kind grootbrengen, pancè lopi = Bim. kaneè 



lopi, een vaartuig naar boven doen gaan. op het drooge brengen, pariu dika mamale = Bim. 



kandeu doü mamade, een doode baden. Zeer dikwijls bezigt men evenwel ook in het 



Kolosch met ka afgeleide woorden, gedeeltelijk kan dit wel aan den invloed van het Bim. 



worden toegeschreven, wat zoowel de eigenaardige woorden, als vormen van het Kolosch, hoe 



langer hoe meer schijnt te verdringen; men vindt ka echter ook in woorden waarbij in alle 



