76 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



kat ba ina doü siwe ede labo saröme salaho-na, de moeder van het meisje 

 antwoordde al glimlachende (27.39); nggahi kai ina-na labo nangi salaho-na, de 

 moeder sprak al weenende (65.4). Ook labo (labo-hu, mandinga labo en 

 mandinga labo-ku) alleen voor den nominalen vorm van een verbum, dient 

 dikwijls ter omschrijving van een participium in zulke zinnen, waar wij 

 terwijl, tevens, bezigen: na-luu ngdro-ra del ade dobu ede labo wonto-na peda-n, 

 hij ging in het suikerriet en trok daarin her- en derwaarts met het trekken 

 van het zwaard (zijn zwaard tevens trekkende ; terwijl hij te gelijk zijn zwaard 

 trok, 26.10): na-kabengke-ku weki-na labo-ku nenli-na rii uma-na mandinga 

 labo nangi kanggilja-na, zij hield zich stijf, terwijl zij den huisstijl vastgreep 

 en tevens weende en jammerde (52.11). 

 § 54. De actieve deelwoorden met ma, afgeleid van verbale woorden, zoowel van 

 transitieve, intransitieve, als van kwalificatieve beteekenis, kunnen ook als 

 praedicaat optreden. Het deelwoord wordt zoodanig gebezigd in plaats van 

 het gewone verbum finiUim, vgl. § 228, indien het subject een bijzonderen 

 nadruk krijgt, wat wij voldoende door het accent kunnen uitdrukken, maar 

 waarvoor in het Bimaneesch, dat evenmin als de verwante talen, het rede- 

 accent kent, eene afzonderlijke constructie moet bezigen: mu-kau-ku lao landa 

 weki-mu, pala ljumpu-kai-na nggömi malao landa nami, gij gaafl (ons) bevel 

 u te gaan verkoopen, maar ten slotte verkoopt gij ons (41.18, (zonder nadruk 

 op gij, zou het zijn: mu-lao landa nami); peya di ai wakatu kalei ba ita, 

 lamada makau-na, enz., wanneer gij zult onderwijzen, dan zal ik bevelen, enz. 

 (72.23), (zonder nadruk : ku-kau of ku-kau ba lamada); köne na-èda-ku ba mada-na, 

 ade-na pala mambuda, al zien zij het met hunne oogen, zoo is hun hart toch 

 blind (zonder nadruk: na-mbuda ade-na, 86.10). Treden twee synoniemen als 

 praedicaat op, dan behoeft ma alleen voor het eerste deelwoord geplaatst te 

 worden (vgl. § 48); 'amal-mu ede daa maraka ro tjiki, uwe goede werken zijn 

 ontoereikend en onvoldoende (83.13). Hoe dikwijls dergelijke construclie's 

 ook aangetroffen worden, toch schijnt dit praedicalief gebruik der deelwoorden 

 in het Bim. oorspronkelijk niet in zwang geweest te zijn, ten minste niet op boven- 

 genoemde wijze. Men kan namelijk vóór ieder praedicatief optredend deelwoord 

 hel hulpwoord ndai (nee) bezigen, zonder eenige verandering in de beteekenis, 

 en de functie van ndai schijnt hier geen andere te zijn, dan om van het 

 deelwoord een substantief te maken met de beteekenis van dat, wat (hij, die) 

 en wal het werkwoord verder uitdrukt, zoodat nahu (ndai) malao eigenlijk 

 beteekent: ik (ben) het, die gaat, vgl. de volgende §. Het gebruik van 

 het actieve deelwoord alléén als praedicaat, meen ik dan ook, dat uit genoemde 

 constructie met ndai, ontstaan is. Het nadere hierover, alsook over het 



praedicatief gebruik der deelwoorden in het algemeen, zie bij ndai § 102. 

 Aanm. De deelwoorden in liet Bim. kunnen dus niet dienen, om onze praedicatief gebezigde deelwoorden 

 weer te geven, daarvoor moet men gebruik maken van het woord wunga (met volgend verbaal 

 substantief), dat eigenlijk «juist met iets bezig zijn ' beteekent (vgl. Mal. en Jav. lagi), ina-na 

 wunga medï-na, de moeder was juist bezig te spinnen, de moeder was spinnende (17.14). 



