BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 81 



als appositie na masa (geld) staat, (een voorbeeld hiervan zie boven), of wel 

 eene praepositie voorafgaat (zie beneden) is mij ma alleen voor duwa-n (beiden) 

 bekend, wat toch ook meestal zonder ma gebezigd wordt: ana-na duwa-n ede, 

 hunne beide kinderen, (bijv. 65.20). Ook is ma bij de andere geenszins 

 noodzakelijk, bijv. bè-bè-na mpara malösa walu ntjai duwa mbuwa, al wat door 

 de twee wegen uitgaat (11.18, vgl. boven); bakai-ku sdhe ake sa-buwa, waar 

 is één van deze buffels? (28.28); bune santika masa saratu arupiya, wat de 

 honderd gulden betreft (51.54, vgl 55.7); ratu-ratu-na doü, honderde 

 menschen (50.2). 



Het praefix ma wordt ook voor telwoorden geplaatst, welke het eerste lid 

 van eene bezittelijke samenstelling uitmaken : sdhe masambaa umu-na, een 

 éénjarige buffel (15.12); doü masabuwa ma ro ama, menschen, die één vader 

 en moeder hebben, broeders van denzelfden vader en moeder (60.27). Ook 

 hier kan ma bij attributief gebruik weggelaten worden, bijv. ilo UU duwa 

 djari ndru-na, eene waskaars van twee vingers lengte (54.55); wordt het subst. 

 in dit geval ook nog bepaald door den genitief van een persoonlijk voor- 

 naamwoord, dan wordt dat aan het subst. gehecht: ilo UU-na duwa djari 

 ndru-na, de (bijbehoorende) waskaars van twee vingers lengte (4.5). 



Wanneer een met sa (één) samengesteld woord of wel een telwoord, 

 hetzij al of niet door een substantief gevolgd, door eene praepositie wordt 

 voorafgegaan, wordt gewoonlijk het prefix ma gebezigd: di ade masambaa, 

 in één jaar, per jaar (8.5); di ade masanai-nai, eiken dag (55.11); na-taho 

 lalo mpa di ade masadoü-doü-na, hij was in één oogenblik beter (61.18); 

 ede mpara ndai rawi-na di masandru-ndru-na ntjai, zoo deden zij over de 

 geheele lengte van den weg (78.15); óne-na ba masapóku tjihu ro masamore 

 doü, het nut van één pöku tjihu (eene maat van de lengte van de hand tot 

 den elleboog), en één more doü (eene maat van de breedte van het lichaam 

 en één arm), is, enz. (14.4); di ade mapidu nai mpabuwa-ku tjumpu-na, in 

 zeven dagen moet het af zijn (22.1) ; nahu maljöla-na kai maduwa ralu ringgi, 

 ik zal het betalen met 200 rijksdaalders, (55.6); tjola döho-pu kai mapidu 

 reya sa-buwa, betaalt ze met zeven reyalen per stuk (29.29) ; di ade matolu-n 

 ede, onder deze drie, van deze drie (personen, 61.15 v. o.). 



Hoewel ma gewoonlijk in dit geval gebezigd wordt, is het gebruik van dit 

 prefix toch niet noodzakelijk, men kan ook zeggen, bijv. di ade sa-mbaa, per 

 jaar (9.9 v. o. en ibidem 5 v. o.). 



De woorden sa-ori-ori [pdhu) »het een of ander" en sa-niki-niki(iia), »elk" 

 plegen meestal met het praefix ma gebezigd te worden: di masaori-ori pdhu, 

 in het een of ander (6.5 v. o.); au-du masaori-ori pdhu supu, de eene of andere 

 ziekte, welke het ook zij (7.59); ai-na wdra-na masaori-ori pdhu, dal er niet 

 het een of ander zij, enz. (8.52); airuma-e,wati-dawdramadawdra,masaniki-niki 

 mantau eli, o heer! er is niets, wat er niet is (niets ontbreekt er), al wat 

 geluid heeft (elk muziek instrument) is er (25.22); masaniki-niki doü ndai 



VERH. BAT. GEN. XLVI1I. 6 



