84 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



Een voorbeeld van madeï vindt men 106.8 en 9, v. o. Labo met het prefix ma, 

 is meer in gebruik als voegwoord, in de beteekenis van : benevens, enz., terwijl 

 het woord zonder het prefix, meer als voornaamwoord optreedt. Het bezigen 

 van ma voor saraka vereischt bijna geen verklaring ; oorspronkelijk toch is het 

 een verbale vorm, atgeleid van raka, bereiken (vgl. § 152), en ma vervult hier 

 dus eigenlijk de gewone functie van er een deelwoord van te maken; dit 

 zelfde geldt van ma voor dei (oorspronkelijk = het Mal. dalam); hampa is 

 thans, behalve als praepos., in gebruik als subst. met de beteekenis van 

 «grens", waarschijnlijk echter zal de oorspronkelijke beteekenis van het 

 woord wel verbaal geweest zijn. Kai en labo zijn thans alleen als voorzetsels 

 (het laatste ook als voegwoord) in gebruik, maar het vermoeden ligt voor de 

 hand dat zij oorspronkelijk ook verbale beteekenis hadden, en ma dus ook 

 hier dezelfde functie vervult als voor saraka. Wat labo betreft, wordt 

 dit bevestigd, doordien het in: doü labo-na, zijne volgelingen, in samen- 

 stelling met een substantief voorkomt. De praepositie's di en ba krijgen 

 het prefix nooit. 



Voorts komt het prefix ma nog voor in de uitdrukkingen : makenlo mpara 

 ba ede, daarna; mandede wdli, zoo ook, mandinga labo, en daarbij, tevens. 

 Makento enz. zijn hierin als substantieven gebezigde deelwoorden, zoodat de 

 uitdrukkingen eigenlijk beteekenen : dat, wat achter of later is dan dit ; dat, 

 wat ook alzoo is ; dat, wat te zamen is met. 

 § 61. Een enkele maal wordt het prefix ma gebezigd voor een woord, dat blijkbaar 

 in passieven zin gebruikt wordt, bijv. döo-na mangdha ba bedt toi hela-na 

 bente, de afstand, welke door eene buks gegeten wordt (zoover eene buks draagt) 

 moeten de tusschenruimten tusschen de bentings zijn (12.8 v. o.). Men houde 

 hierbij in het oog dat, zoover eene buks draagt, eigenlijk wil zeggen : zoover 

 eene buks kan dragen, wat in Bimaneesche woorden uitgedrukt, is : de afstand 

 welke te eten is door eene buks, zoodat mangdha in den zin gerundieve 

 beteekenis heeft. Ditzelfde geldt van alle andere mij bekende voorbeelden, 

 namelijk : doü möne ro doü siwe mangdha ba sura nika, een man en vrouw, 

 die te eten zijn door het huwelijksschrift = die met elkander huwen kunnen 

 (8.42) ; supu madangdha ba loi, eene ziekte, welke niet te eten is door 

 geneesmiddelen (welke door geneesmiddelen niet te verdrijven is, 5.12); 

 ede-ra ia kai-na rido-n ede: matongge ba doü, maranda ba doü, matöta kamubu 

 ba doü, daarop schold zij haar schoonzoon uit: (jij) die door de menschen 

 de tongge (soort strafwerktuig) moest omgedaan worden, die door de menschen 

 voortgesleurd en fijngehakt moest worden (50 16). Dit is aldus te verklaren : 

 de woorden ngdha, enz. hebben hier de waarde van subst. (vgl. het hoofdstuk 

 over ndai.), en bepalen het voorafgaande subst. bij wijze van appositie; 

 deze subst. zijn nu op de wijze behandeld als in § 58 vermeld is, wat hier 

 mogelijk is, dewijl door het volgende ba, eene verwarring met den actieven 

 vorm niet te vreezen is. Vergelijk ook § 130, Aanm. 



