98 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



als van abstracte subst. (vgl. Kern., Fidjitaal, enz. pag. 40). Zoo uitgebreid is de functie van 



raa nu nog niet, een woord als ra-neè, vgl. § 70, kan wel synoniem zijn met een Jav. 



karëp, in zooverre dit ook de beteekenis bebben kan van: dat, wat gewild wordt, maar in 



een uitdrukking als: duwe karëp is het niet te bezigen, maar moet de eenvoudige 



substantiefvorm van het werkwoord gebruikt worden, dus ntau neè. 



Aanm. II. In de verbinding van raa met een eigenlijk gezegd subst., moet de verklaring van den vorm 



gezocht worden. Raa komt ook thans nog in de taal als afzonderlijk woord voor met de beteekenis 



van: spoor van iets, bijv. raa edi, voetspoor. Dat zulk een woord in verband met een ander 



subst. licht eene meer overdrachtelijke beteekenis krijgt, ja zelfs de eigenlijke beteekenis meer en 



meer verliest, toont het Mal. bëkas, in uitdrukkingen als : bëkas rumah tuwan Uu, het gewezen 



huis van dien heer, en nog meer het Jav. tilas in: tilas dëmang, een gewezen dëmang, 



welke woorden in formatie geheel en al overeenkomen met een Bim. raa-siwe. Uit bovenstaande 



voorbeelden is op te maken dat de oorspronkelijke beteekenis van het woord, neiging heeft 



om te verloopen in eene, welke in het Hollandsch moeielijk anders uit te drukken is als 



door: »het (de) gewezene of dat, wat (hij of zij, die) geweest is", ofschoon dit niet geheel 



juist is, dewijl in het Bim , enz. het tweede subst. in genitiefbelrekking tot het eerste staat- 



De zustertalen nu hebben van dit woord geen verder gebruik gemaakt, des te meer echter 



het Bim., wat het zelfs in betrekking met de substantief vormen der werkwoorden heeft 



gebracht; waarschijnlijk was door veelvuldiger gebruik met eigenlijke substantieven, de verloopen 



beteekenis meer op den voorgrond getreden dan dit in de andere talen het geval geweest is. 



Wanneer men nu raa in bovengenoemde beteekenis, in verbinding brengt met de substantief 



vormen van woorden als: m.ai, komen, ngupa, zoeken, of dadju, lui zijn, dan heeft raa-mai-na 



raa-ngupa-na of raa-dadju-na vanzelf de beteekenis van : zijn gewezen handeling van komen 



(zoeken) of zijn gewezen toestand van lui zijn, wat op hetzelfde neerkomt als: zijn gekomen 



zijn, zijn gezocht hebben, zijn lui geweest zijn. Dat zulk een woord, afgeleid van transitieve 



werkwoorden, tevens een verleden deelwoord kan heteekenen, is reeds uit het Hollandsch op 



te maken, waar wij eene uitdrukking als «dat, wat zijn zoeken is geweest", wel allereerst 



zouden opvatten als gelijk aan: dat, wat hij gezocht heeft. Dewijl raa oorspronkelijk een 



subst. is, moeten de met raa samengestelde of afgeleide vormen het eveneens zijn, wat ook 



bevestigd wordt, door de wijze waarop zij gebezigd worden. Het actieve deelwoord van het 



praet. moet van den besproken vorm afgeleid of liever naar analogie daarvan, gevormd zijn. 



Gelijk gezegd is, zijn van dit deelwoord twee vormen in gebruik, als bijv.; raa-mangupa en 



marangupa; logisch is eigenlijk alleen de tweede juist, welke in dezelfde verhouding staat 



tot ra-ngupa als mangupa tot ngupa. Toch schijnt de taal zich oorspronkelijk van den 



eersten vorm bediend te hebben. Tot bewijs hiervan kan strekken: in de eersten plaats, dat 



een vorm als: marangupa, waarin raa reeds tot ra geworden is, eene inniger betrekking 



van dit woord tot het verbale subst. doet zien, dan een vorm als: raa-mangupa; vooral 



echter doet de subsianti efwaarde dezer vormen de prioriteit aan raa-mangupa toekennen; 



uit de oorspronkelijke waarde van raa als substantief toch is die van de samenstelling 



gemakkelijk af te leiden, terwijl de substantiefwaarde van marangupa in tegenstelling tot 



mangupa, alleen daaruit te verklaren is, dat deze vorm als geheel en al gelijkwaardig met den 



eersten wordt beschouwd. Men moet zich deze woorden dus voorstellen als gevormd 



van het part. praet., naar analogie van de schijnbare verhouding van het part. pass. praet., 



lot dat van het durativum ; dus raa-mangupa van mangupa als schijnbaar raa-ngupa, gezocht 



van ngupa, gezocht wordende (vgl. 62). Uit deze vorming blijkt, dat ten tijde zij ontstond, 



raa in zulk eene betrekking reeds een woord was geworden, zonder andere grijpbare beteekenis, 



dan, om iets verledens uit te drukken, anders loch is de samenkoppeling met een deelwoord niet 



te verklaren. Het lijdt geen twijfel of in vormen als: marangupa, raa-ngupa en ra-ngupa, 



moet raa thans beschouwd worden als één met het volgende woord en dus geheel als prefix, 



vooral de verminkte vorm ra kan toch onmogelijk meer als een afzonderlijk woord gelden. 



Het zou dus consequent geweest zijn om, in plaats van ra-ngupa, het woord in een te schrijven 



als: rangupa, evenals dit bij andere prefixen pleegt te geschieden; dewijl echter de volledige 



vorm nog zoo duidelijk het oorspronkelijke karakter van samenstelling doet erkennen, heb ik 



