BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 1 1 7 



Aanm. Men zoude in de uitdrukking wdra-ku, enz. ndai het verbale woord met ndai ook als subject 

 van wdra kunnen beschouwen, gelijk dit gedaan moet worden in het onder § 109 te noemen 

 geval, het verzwijgen van na als representant van het subject van wdra, zoude dan geheel 

 volgens den regel zijn. De beleekenis bijv. van wdra Itada ndai ngguda-mu ware dan: opdat 

 zij dat, wat door u te planten is, opdat er iets zij, wat door u geplant moet of kan worden, 

 opdat gij iets te planten hebt. De meeste zinnen, waarin wdra-ku voorkomt, zouden 

 ook deze opvatting wel toelaten. Men zie echter vooral het voorbeeld sub § 112: 

 wdra-ku ndai ruma, enz. De zin schijnt daar toch niet te zijn: opdat er iemand zij, die 

 heer is, maar: opdat hij strekken moge tot heer, opdat hij een heer (of vorst) zij, enz. Zoo 

 dit juist is, dan kan de vorm met ndai niet het subject zijn, maar moet •hij" uit het 

 voorgaande als subject van wdra genomen worden. 



^ 94. Veelvuldig bezigt men ndai voorts na de overgenomen woorden : wddji (wddjib) 

 hara (hardm) en suna (sunnat). Het werkwoord na ndai is dan hierbij 

 logisch het subject, doch grammatisch treedt, hetzij het ubject, hetzij het 

 subject van dit werkwoord als subject van het eerste op, bijv. wddjib ndai 

 bae kai ade mawddjib di rasulu'llahi, het is plichtmatig te weten wat 

 plichtmatig jegens den gezant Gods is (6.22 v. o.). Logisch is hier » het weten" 

 subject, doch grammatisch treedt het object van weten (mawddjib, vgl. § 56), 

 als zoodanig op. Zoo ook in het volgende: rahi-na mangupa zind, ampo 

 na-wddjib ndai kanta, (als) de man overspel zoekt te drijven, dan is het 

 plichtmatig hem te verbieden (88.4). Het duidelijkste komt deze constructie 

 uit, zoo wddjib attributief gebezigd wordt, als in : sarumbu mawddjib ndai watja, 

 het lichaam, waarvan de wassching plichtmatig is (het lichaam, dal men 

 verplicht is te wasschen, 8.52). Plichtmatig is natuurlijk niet het lichaam, 

 maar het wasschen, doch wddjib ndai watja wordt als één geheel genomen 

 en gebezigd als attribuut van sarumbu, vandaar dat wddjib het prefix ma 

 voor zich krijgt. Wddjib ndai watja is dus als eene bezittelijke samenstelling 

 te beschouwen (vgl § 159) hier als attribuut gebezigd, terwijl in de vooraf- 

 gaande voorbeelden wddjib met ndai en volgend werkwoord op dezelfde wijze 

 als eene bezittelijke samenstelling als verbum finitum gebezigd, moet opgevat 

 worden. Nog een ander voorbeeld van het attributieve gebruik is: cifat 

 duwa mpuru mawddjib mandai bae kai-ta ade, de twintig eigenschappen (van 

 God) «waarvan het weten door ons plichtmatig is" (welke wij verplicht zijn 

 te weten, 96.42). Het is duidelijk dat in al deze voorbeelden de passieve 

 vorm met ndai gebezigd moet worden, dewijl het woord, dat als subject van 

 wddjib dient beschouwd te worden, object van het verbum na ndai is. Op 

 dezelfde wijze zijn te verklaren: sami'a. enz. sunnat udja ndai batia wdli, het is 

 verdienstelijk ook (de woorden) sami'a, enz. op te zeggen (het bovendien 

 opzeggen der woorden : sami'a, enz. is verdienstelijk, 95.17); indo kapo mahardm 

 ndai {mandai, 10.41) karawi-na ba doü madawdra oi sambeya ede tolu ori, wat 

 voorts ongeoorloofd is om gedaan Ie worden door hem, die geen water voor 

 het gebed heeft, zijn drie zaken (11.28). De constructie met ndai is evenwel 

 na deze woorden niet noodzakelijk; het logisch onderwerp kan ook als het 

 grammatische optreden, bijv. wati wddjib-na dula-na tembe, wddjib ndeu-na mpa 



