118 BIMAKEESCHE SPRAAKKUNST. 



ndai, (vgl. § 2Ï5), niet plichtmatig is zijn wasschen van zijn kleedingstuk, 

 plichtmatig is slechts zijn zich baden (het is niet plichtmatig, dat hij zijn 

 kleedingstuk wascht, het is slechts plichtmatig, dat hij zich baadt, 93.8 v. o.); 

 wddjih luu-na dei naraka, plichtmatig is zijn ingaan in de hel, het is plichtmatig 

 (naar alle recht), dat hij in de hel gaat, (XII) ; wddji karahi nlene ba ndai-mu 

 kali aka, gij verdient toch den opperpriester te huwen (51.27); hardm pala 

 sambele, het slachten is ongeoorloofd (83.36); hardm wuu ro pala, ongeoorloofd 

 is het ijverzuchtig worden (het is ongeoorloofd ijverzuchtig te worden, 88.5). 

 Is in deze laatste voorbeelden het werkwoord na wddjib of hardm transitief, 

 dan zou men ook somtijds aan eene weglating van ndai kunnen denken, is het 

 daarentegen intransitief, zoo kan daarvan geen sprake zijn, de ivijl een intransitief 

 werkwoord na ndai natuurlijk steeds den actieven vorm met ma moet 

 hebben. Stellig is ndai verzwegen in het volgende : parenla-na ruma-la pala 

 Allahi wddjib teï ro ngowa, mpabuwa-ku uli, het is plichtmatig de bevelen 

 Gods te onderwijzen en mede te deelen, men doe dit zooveel mogelijk (104.7—8) ; 

 mahardm rawi-na-sa na-waü-ra bóro, wat ongeoorloofd is te doen, heeft hij 

 verzameld, (op hetgeen ongeoorloofd is te doen, heeft hij zich toegelegd, 96. 2). 

 Ook patu, (voegzaam, gepast, natuurlijk) pleegt op dezelfde wijze met ndai 

 geconstrueerd te worden : palu-ra pala nee raka kai-mu supu, het was voegzaam 

 (het was rechtmatig) dat gij daardoor (vgl. § 118) eene ziekte kreegt 

 (61.5); pai-pai-sa mabu gólo-na ro tasabe-na ro masa-na, na-palu nee lao 

 daro ro simi rero-na, veronderstelt, dat zijn hakmes of rozenkrans of geld 

 (in het water) gevallen ware, dan zou het natuurlijk zijn, dat hij daarnaar 

 ging rondtaslen en er her- en derwaarts naar ging duiken (53.32 — 33. 

 daro is in het Bim. steeds transitief, ook simi kan, evenals het Mal. 

 selam, transitief gebezigd worden; over de samenstelling van lao met een 

 transitief, zie § 170); wati-du palu-na ndai ngèna ana matjilaka ede, hel 

 past niet op dit ongelukskind te wachten (56.13. ngèna is in liet Bim. steeds 

 transitief); laho-ra ba katjampo-ta ana-la duwa-n ede, napalu-ra nee manlau 

 wei ro nlau rahi, wij moeten onze beide kinderen in het huwelijk verbinden, 

 het is voegzaam voor hen eene vrouw en een man te hebben (68.3); doü 

 möne mapaiu-ra ndai manlau wei, doü siwe mapalura ndai mantau rahi, een 

 man, wien het past eene vrouw te hebben, eene vrouw, wie het past een man 

 te hebben (94.26 en 27). Uit het laatste voorbeeld vooral blijkt overtuigend dal 

 men ook bier weder met bezittelijke samenstellingen te doen heeft; in de 

 beide laatste voorbeelden is de aclieve vorm met ndai gebezigd, dewijl bet sulject 

 van hel werkwoord na ndai, in de voorgaande de passieve, dewijl hel object 

 van dit werkwoord het grammalisch subject van palu is. Men kan palu 

 evenwel ook zonder ndai bezigen: palu lanaö-mu rawi lewa, het is voegzaam, 

 dat gij het oorlngshandwerk leert (14.13); wdra palu doü mahompa ra malei 

 mbeï-mu ngdha óha ro ula mandake pdhu ahe, is het gepast, dat gij aan een 

 vermoeid mensch ie eten geefl rijst en toespijs, welke er aldus uilziei ? (27.25). 



