BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 119 



Na patu bezigt men ook somtijds ndai met volgend verbaal subst. samengesteld 

 met kai, vgl. % 128. 



Op dezelfde wijze is te verklaren: pehe ndai masambeya labo sewi-na ede, 

 het is mogelijk te bidden met dat overblijfsel (van de onreinheid, 10.40). 

 Het grammatisch onderwerp van pehe is wederom hetzelfde als dat van 

 masambeya, het is hier verzwegen, wat meestal geschiedt, indien men in het 

 algemeen wil uitdrukken, wat wij door »men" te kennen geven, het logisch 

 onderwerp is hel bidden. Meer algemeen construeert men pehe met het 

 logisch onderwerp als subject, bijv. kaduwa mbuwa rahi daa mapehe, het 

 hebben van twee mannen is niet mogelijk (twee mannen te hebben kan niet, 88.8). 

 ^ J5. Een enkel woord is nog te zeggen over het gebruik van ndai na walt. Wali, 

 de meest gebruikelijke ontkenning, vereischt het werkwoord na zich iu den 

 vorm van een subst., bijv. ik ga niet, is in het Bim. wali lao-ku, in welke 

 zinnen wali als praedicaal en het werkwoord als grammatisch subject te 

 beschouwen is. Bezigt men nu evenwel ndai na wali, zoo wordt, hetzij het 

 subject, hetzij het object van het werkwoord na ndai, subject van wali, 

 hoewel wali ook in dit geval nooit den vorm van een werkwoord door voor- 

 gevoegd voornaamwoord aanneeml, bijv. dei a/i naraka puru kai sikasa, 

 kombi-bombi wali mpada ndai malösa, in het helsche vuur zal hij tol straf 

 gebraden worden «wellicht is hij in het geheel niet om uit te gaan" (wellicht 

 zal hij er in het geheel niet uitkomen, 105.29 — 30) ; soroga mandai ruu-na peya-sa 

 ede wali-da ndai maljaü-na, de hemel, welke zijn deel zou zijn (vgl. § 112) 

 »zal niet meer zijn om op hem gesteld te zijn", (zal niet meer op hem gesteld 

 zijn, 86.15; nljaü, op iets gesteld zijn, van iets houden, is in het Bim. steeds 

 transitief). In den volgenden zin is hel object van het werkwoord na ndai subject 

 van wali: lodja-na lopi na-waü-ra nljii ndarnbi ripa-ripa, wali romo mpara mandai 

 lowa weya nempa, de zeilen van het vaarluig zijn ten eene male aan flarden 

 gesrhturd, »zij zijn volslrekt niet om gelapt te kunnen worden" (zij kunnen 

 volstrekt niet meer gelapt worden, of men kan ze volstrekt niet meer lappen, 

 101.27—28). Deze constructie van wali met ndai, alsook de gewone met het verbale 

 subst. is gemakkelijk te verklaren uit de oorspronkelijke beteekenis van »niet 

 zijn". Men zou in bovengenoemde voorbeelden niet, zonder verandering in de 

 constructie te brengen, wali door daa (da) of indo kunnen vervangen, dewijl 

 deze geheel het karakter van bijwoorden aangenomen hebben en in geen 

 geval praedicaat kunnen zijn, terwijl ndai met volgend verbum zonder uilgedrukt 

 subject bier ook niet als praedicaat zou kunnen optreden, vgl. § 98. Daaren- 

 tegen kan zoowel wali als daa (of indo) gebezigd worden daar, waar door 

 bijzonderen nadruk, hetzij op den agens, hetzij bij passieve cons'ruclieop het 

 oorspronkelijk object, ndai mei volgend verbum als praedicaat kan optreden, 

 vgl. § 98, bijv. nae-na hadju ede wali-da ndai waü-la nuntu, de grootte van 

 dien boom kunnen wij niet beschrijven (91.28); ni'mat da ndai waü~la kira-kira, 

 de zaligheid kunnen wij niet berekenen (92.56); 'ibadal masmnat basiyapala 



