

BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 121 



de vroegere tijd wil niet gemeten (tot maatstaf gebezigd) worden (99.17). 



Veel gebruik van dezen vorm maakt het Bim. evenwel niet. Hij kan alleen 



gebezigd worden dan, wanneer de agens van het eerste werkwoord object 



van het tweede is, terwijl levens de agens van het tweede werkwoord verzwegen 



is. Wordt die agens vermeld, dan bezigt men eene actieve constructie, waaraan 



ook overigens steeds de voorkeur wordt gegeven. Hierbij is te vergelijken 



het in § 94 behandelde. In een zin toch als: sarumbu mawddjib ndai walja, 



is wddjib ndai walja als eene bezittelijke samenstelling te beschouwen, ndai 



walja vervult dus de plaats, welke door een substantief bij zulk eene 



samenstelling moet ingenomen worden en moet dus ook hier de waarde van 



een passief verbaal substantief hebben. 



Aanm. Hoewel het op zichzelve niet waarschijnlijk is, dat ndai in dit geval verzwegen kan worden, 

 dewijl de zin dan een geheel andere beteekenis zou krijgen, vond ik toch volgenden zin : ake 

 sura walu (doü) manae tjilaka madalowa wii kantoi di ade rasa, wat blijkbaar beleekent : dit 

 is een brief (van hen) die echte ongelukskinderen zijn, die niet lang in het land kunnen gelaten 

 worden (78.32—33). Eigenlijk staat er: welke niet lang in het land kunnen laten; even- 

 wel is het niet met zekerheid te zeggen, dat de zin foutief is, ndai wordt toch zoo dikwijls 

 verzwegen, ook in de hierboven genoemde bezittelijke samenstellingen, dat het niet onmogelijk 

 is dat dit verzwijgen ook hier, waar toch geen verwarring in den zin kan ontstaan, 

 geoorloofd is. 



§ 98. Ndai, hetzij gevolgd door den nominalen vorm van een werkwoord, hetzij door 



een verbaal woord met het prefix ma, kan ook als praedicaat optreden. Wat 



nu in de eerste plaats den passieven vorm betreft, zoo heeft deze bij praedicatief 



gebruik, ten eerste wederom gerundieve beteekenis, bijv.: au-tji ndai weha, 



wat is te nemen ? wat moet genomen worden, of wat moet (ik) nemen ? 



(33.33). Evenwel blijft deze gerundieve kracht niet altijd bewaard, dikwijls 



toch is het verschil tusschen een als praedicaat gebezigd gerundivum en eene 



eenvoudige passieve constructie uiterst gering. Men vergelijke den volgenden 



zin : di maulu-uhi-nu mbeè ndai ngdha ba matja, djama ai ake na-waü-du 



wdri ba Allah ta'dla, matja ndai ngdha ba mbeè, vroeger was de geit (of bok) 



om opgegeten te worden door den tijger, in den tegenwoordigen tijd heeft God het 



omgedraaid (thans heeft God het veranderd), de tijger is om gegeten te worden 



door de geit (57. 31 en 32). Hierin heeft ndai ngdha nog wel degelijk gerundieve 



beteekenis, toch zouden wij hier liever zeggen: vroege werd de geit door den 



tijger gegeten, enz. Dewijl nu in sommige gevallen het verschil in beteekenis 



tusschen zulk eene constructie met een gerundivum en een eenvoudig passief 



uiterst gering is, laat het zich denken, dat eene of andere taal nog een stap 



verder kan gaan en denzelfden vorm bezigt, zoowel om een gerundivum als 



om een eenvoudig passief uit te drukken. Dit geval doet zich nu in het 



Bim. voor, al is het ook onder de hierbeneden te noemen voorwaarde, 



bijv. hubbu 'ddunyd aö-na samata-mata duniya mpa ndai tjaü ro metji, de 



beteekenis van hubbu'ddunyd is: slechts de wereld wordt bemind (89.17). 



Uit den zin, of anders uit het verband der andere zinnen, is meestal gemakkelijk 



