BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 127 



Ijoü mantau djdra, wie bezit (dil) paard, (van wien is dit paard? 53.2); 



Ijoü doü-doü-ra mamai tjèpe weki-na labo nggömi, wat voor een mensch zou 



er gekomen zijn om zich voor u in de plaatst te stellen? (23.6). 



Voorts zijn er enkele woorden, die eveneens de constructie met ndai voor 



het praedicaat vereischen, zoo zij als agens optreden, doch niet, indien zij 



als object fungeeren. Hiertoe behooren : makalai — makalai, anderen — anderen, 



de een — de ander, bijv. ku-èda-ku nasi mambölo rnapahe londe di moli, 



makalai mapahe-na, makalai neè mangdha-na, ik zag vogels, die visschen vingen 



in zee, de een ving ze en de ander at ze op (59.58); zoo ook sabuwa — sabuwa 



in dezelfde beteekenis: bune santika ana-na ede, sa-buwa manggeè ipa bae ba 



nanga, sa-buwa manggeè watu sa-bae ba nanga, wat nu de beide kinderen 



betreft, het eene bleef aan de overzijde der rivier, het andere aan deze zijde 



(57.39). Zoo ook sarunde-na, wat zoowel de helft, als in het algemeen, een 



gedeelte te kennen geefi, bijv. sarunde-na makarawe, sarunde-na mawèse, 



sarunde-na magdia, een gedeelte van hen roeide, (sommigen roeiden), een 



gedeelte pagaaide, een gedeelte boomde (20.15); sarunde doü-na malao nggeè 



ada èse ruma-ta, de helft der lieden (of een gedeelte) ging boven (in het 



paleis) den vorst bericht geven (60.6). 

 Aanm. Uit bovenstaande voorbeelden is te zien, dal indien de woorden au, hetzij zelfstandig of na 

 een substantief of Ijoü, als subject optreden, het praedicaat meestal (hoewel hel niet bepaald 

 noodzakelijk is) bepaald wordt door de aanwijzende voor n w. ake en ede (soms ook aka), welke 

 wij door: hier of daar, kunnen weergeven. In werkelijkheid Mijven liet in bet Bim. evenwel 

 aanwijzende voornaamwoorden, daar bijv. hapa au mamai ake. letterlijk zeggen wil: welk 

 schip is dit gekomene (dit, wat gekomen is, vgl. § 110. Aanm. II. Men vergelijke hierbij eene 

 Maleische uitdrukking als: siyapa jang tuwan panggil Uu. Hoewel zeldzamer treft men het 

 praedicaat nu en dan ook, als een acder woord het subject is, op die wijze bepaald aan, men 

 zie het laatste voorbeeld onder § 98, alsook de voorbeelden onder § 100. 



§ 105. De volledige persoonlijke voornaamwoorden treden alleen als subject op, zoo 



er de nadruk op valt. Vandaar kunnen zij, evenals een met nadruk als subject 



optredend subst., een praedicaat met ndai (hetzij dit uitgedrukt of verzwegen 



is), na zich krijgen. Zoo de nadruk niet op bet voornaaraw. valt, bezigt 



men in het Bim. steeds het verkorte voornaamwoord in verbinding met het 



verbum, vgl. § 228. Voorb. midi nggömi doho akedeï, nahu neè malao raho 



sadeka, blijft gijlieden hier, ik ga om een aalmoes vragen (56.16); aina-ti 



mpara nggdhi wdli bune santika nahu maloi ake neè mawaü-na ao malja ede, 



hoeveel te minder kan ik, die klein ben, den tijger weei staan (57.16 — 17); wali 



taho-na lao ita maai ake lamada labo ana duwa-na ake ndai malao 



raho sadeka, het is niet goed, dal gij paal ik met deze beide kinderen 



zal een aalmoes gaan vragen (6.18—19); e ana döho-e, ngèna mpa dri lawa ake. 



ndai-ku mpa ndai malanda we/a hu, kinderen, wacht hier builen de poort, 



ik zelve zal mij verkoopen (40.6 — 7); ndake-ku, Bango-e, nggömi maneè èse 



uma, nami duwa neè maao-na walu awa, aldus Bango, gij gaat boven in 



huis, en wij beiden zullen het van beneden in ontvangst nemen (55.52); ro 



bune santika ada ra kau nggömi mena ndai maparenla-na ro mandede wdli 



