128 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



sa-mena-na ntau ro wdra ro masa ra piti nggömi mena manlau, en wat 



(mijne) onderdanen betreft, gij zult ze bevelen, zoo ook de schatten en het 



geld, gij zult dat alles bezitten (48 21 — 22); ai ake nggómi-ra ndai maparenta 



rasa ake, bune sanlika nahu taho mpara lósa-ku, thans zult gij dit land 



regeeren, en wat mij betreft, het is het best, dat ik wegga (55.28); siya 



mpara ndai maneè di loba, zij zijn het, die begeerig zijn naar winst (21.4); 



wati sara ngawa-ta lösa, ede siya döho mena nee malösa, indien wij niet willen 



weggaan, dan zullen zij weggaan (het land verlaten, 55.50-31); maai ake 



wii-pu ba nggömi upa ködu, nahu malao waa-na tolu dompo aka sudaga-daga di 



ade rasa, legt £ij nu vier stukken weg, ik zal drie stukken naar de 



verschillende kooplieden in de stad gaan brengen (62.34 — 35); kangampu 



mböto-mbèto lampa-la nai-s, lamada maraho tempo pidu nai wdli, duizendmaal 



verschooning voor uw gaan op morgen (ga toch niet morgen, vgl. § 238), 



ik vraag een uitstel van 7 dagen (76.1); ai-na lalehe-lalehe-mu, ndai-ku 



masanggu-na kawdra, wees niet bezorgd, ik neem op mij het aanwezig 



te doen zijn (50.24); nami doü matjilaka ake maneè mai nggeè ada, 



wij, de ongelukskinderen, willen onze opwachting maken (8.32); sandake 



ntoi-na rongga möda mpa kalo nahu pala nggömi mampanga-na, 



zoo lang reeds verdwijnen mijne bananen gij nu zijt het, die 



ze steelt (45.42 — 61.1); wuwa raa-sake: nami döho ndai malanda-na, maai 



ake siya malanda nami, onze afspraak was, dat wij haar zouden verkoopen 



en nu verkoopt zij ons (40.29 —50). Evenals er eene tweede constructie beslaat 



om den nadruk aan te duiden bij een subst. als subject, zoo is dit ook het 



geval bij de volledige voornaamwoorden, namelijk door deze te gelijk met 



den verkorten vorm te bezigen, vgl. § 250. Ook indien het persoonlijk 



voornaamwoord als object den nadruk heeft, bezigt men de constructie met 



ndai: köne mada-na raa mazind rahi-mu, nggömi ndai kasikasa, al heeft uw 



man maar met de oogen overspel gepleegt, zoo zijt gij het, die gestraft wordt 



(87.55). Over het gebruik der volledige persoonlijke voornaamwoorden zie 



men nader § 209. 



Aanm. Met de bovenbehandelde constructie is niet te verwarren die, in een zin als de volgende: 

 nahu ake neè nika labo aria rato, (2.31). Hierin kan neè niet door ndai vervangen worden, 

 want dan zou hel intransitieve verbum na neè het prefix ma moeien hebben. Neè staat 

 hier voor neè-ku, mijn wil (is), en men heeft hier te doen met een verbaal nomen, voorop 

 geplaatst, in plaats van een finieten zin, op dezelfde wijze als men bijv. in het Jav. karëp-ku 

 bezigt, vgl. § 251. Het volledig persoonlijk voornaamwoord wordt hier gebezigd, omdat de 

 persoon hier pas begint 'te spreken, vgl. § 209. De vertaling moet dus luiden: ik wil met 

 eene prinses huwen. 



§ 106. Zoowel de passieve als actieve vormen met ndai kunnen zelfstandig als 



substantieven optreden. Ndai met volgend verbaal substantief heeft dan in 



de eerste plaats de beteekenis van een zelfstandig gebezigd gerundivum, doch 



ook wel die van een zelfstandig lijdend deelwoord van het imperfectum. 



Ndai èda kan dus de beteekenis hebben van: »het (de) te ziene" of dat, wat 



