BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 155 



Vergelijkt men nu evenwel het tweede of vierde voorbeeld, dan ziet men dat 

 er noch in den zin zelven, noch in hetgeen voorafgaat, iets is, wat als subject 

 vaw wdra opgevat kan worden, hetzij dan als logisch, hetzij dan als grammatisch 

 subject, zoodat er niets anders overblijft dan den vorm met ndai als onderwerp 

 aan te nemen. Men vergelijke ook het derde voorbeeld, waar de vorm met 

 ndai afgewisseld wordt door het subst. met raa, terwijl men bij den actieven 

 vorm denke aan het Mal. ada, jang Uit de gegeven voorbeelden blijkt dat 

 het Bim. in die gevallen van deze vormen na wdra gebruik kan maken, 

 waar wij de onbepaalde voornaamwoorden of telwoorden : iets, iemand, 

 sommige, of met de ontkenning: niets, niemand, of wel (met herhaling van 

 wdra) het (de) een — het ander (de andere), sommige — sommige, sommige — 

 andere, als onderwerp bezigen. Tevens blijkt dat het Bim. ook bij deze 

 constructie dat, wat wij door den genitief na deze woorden uitdrukken (als 

 bijv. geen dezer lieden), zoo het een substantief is, kan weergeven door 

 eenvoudige vooropstelling ; andere woordsoorten moeten door di ade ingeleid 

 worden. Onvermijdelijk valt daardoor evenwel een bijzonderen nadruk op 

 zulk een woord, wil men dien nadruk niet, dan moet dit subst. tot onderwerp 

 van wdra gemaakt worden, vgl. de volgende §. 



Voorts treden de actieve deelwoorden als subject op na de woorden: mböto, 

 veel, en synoniemen (alsook na: ntuma, voltallig, vgl. de volgende §); satoi, 

 weinig; nggali, zeldzaam, welke wij meestal weergeven door de onbepaalde 

 telwoorden: vele, weinige (enkele), waarbij wij dus dat, wat in het Bim. 

 praedicaat is, tot subject maken en omgekeerd, evenals dat eigenlijk ook 

 bij wdra geschiedt. Voorb. kapo öne-na ba mpuli ndupa-m: na-mbölo-ra 

 maponggu, het nut (gevolg) nu van het juist voldoende zijn van de maat is; 

 «veel zijn zij, die ziek zijn" (dat velen ziek zijn, 14.5 — 4); na-ore mparadaa 

 malao ndai rawi, veel is, dat, wat niet gaat om gedaan te worden, (veel zal 

 niet verricht worden, 105.52); nira-pu mantaro{s) na-waü-ra mböto mabiko-bako, 

 mböto-ra ntau isi lopi raa-kuku-kèko, van de matrozen nu zijn velen bedriegelijk, 

 vele goederen, welke de lading van het schip uitmaakten, zijn op bedriegelijke 

 wijze ontfutseld (102,7); satoi pdda mpa malampa lao di, zeer weinig slechts 

 zijn zij, die westwaarts gaan (zeer weinigen slechts gaan westwaarts 97.7); 

 doü manae ro bora na-nggali-ra daa mafdsiq ro ildlim pala, van de grooten 

 en aanzienlijken zijn slechts enkelen niet slecht en onrechtvaardig (86.50, vgl. 

 ook de volg. §). Gelijk uit de voorbeelden blijkt, kan ook hier door een 

 vooropgeplaatst subst. uitgedrukt worden wat wij door den genitief na deze 

 woorden te kennen geven. Onvermijdelijk valt dan echter een bijzonderen 

 nadruk op deze woorden; wil men ze zonder nadruk uitdrukken, dan 

 moeten zij tot het subject van mböto, enz. gemaakt worden, terwijl wat bij 

 ons praedicaat is, als bepaling van dit substantief optreedt. Bij deze 

 constructie is dan evenwel in het algemeen het verschil niet uit te drukken, 

 wat wij maken tusschen »vele menschen" en «velen der menschen", tenzij het 



