B1MANEESCHE SPRAAKKUNST. 155 



Is het grondwoord van een actieven vorm niet ndai een kwaliflcatief 



werkwoord, dan kan het ook in andere gevallen als suhject optreden, vgl. 



§ 56. Over de passieve vormen met ndai als subject na bune, ba-bau, enz. 



in samenstelling met kai, vgl. § 124, 125 en 155. 



Aanm. Eenmaal trof ik nog volgende uitdrukking aan: ba supu sama malao ndai ruu-na, -ter 

 zake van het gelijk zijn van dat, wat ging als hun lot" (dewijl dat, wat hun lot was 

 gelijk was, 66.39). alwaar dus malao optreedt als oorspronkelijk subject van sama, maar 

 lao ndai met de beteekenis van: iets zijn, vgl. boven § 69, zal wel, evenals wdra »zijn",op 

 dezelfde wijze behandeld worden als de kwalificatieve werkwoorden, waarvan de vormen met 

 ma, gelijk in § 56 te zien is, vrijer in hun optreden zijn dan die der overige werkwoorden. 



§ 110. Wanneer na de in de vorige § genoemde werkwoorden, een ander sub- 

 stantief als subject optreedt, bezigt men dikwijls ter bepaling van dit 

 substantief den actieven of passieven vorm met ndai, in plaats van het gewone 

 deelwoord, bijv. ai ake wati-da wdra-na doü ndai mangawa-mu horu, «thans 

 is niet meer een mensch, die u wil helpen" (thans is er niemand meer, 

 die u helpen wil, 88.14. v. o.); ai-na wdra-na masaori-oripdhu ndai malapa-naoi 

 ede di sarumbu, niet zij het een of ander (laat er niet het een of ander zijn), 

 dat het water van het lichaam afhoudt (8.52, vgl ai-na wdra matapa-na 

 oi ede, 11.11); nggali-ra ada-na ndai malowa èda, schaarsch zijn zijne dienaren, 

 die hem kunnen zien (weinigen zijner dienaren kunnen hem zien, 97.9) ; 

 na-ntjewi kai-ku labo nae ro nene-n ro mbölo sangadji-ngadji ndai kabaia-na, 

 »hij stak uit door grootheid en voornaamheid" (hij was zeer groot en voornaam) 

 »en veel waren de vorsten, die hij beheerschte" (en vele vorsten werdendoor 

 hem beheerscht, 55.6 — 7, mböto hier voor na-mböto volgens § 251); sarumbu-sa 

 pala na-ntuma mpa iyn ndai manijöki, wat het lichaam betreft, voltallig zijn 

 de gevoelens, welke onaangenaam zijn, (het geheele gevoel van het lichaam 

 is onaangenaam, 85.19). Nu is het niet te ontkennen, dat, waar wdra het 

 praedicaat is, ndai zich wel op de gewone wijze laat verklaren, en in het 

 Hollandsch door »om te' kan weergegeven worden, maar in het derde en 

 vierde voorbeeld is ndai toch moeielijk op deze wijze op te vatten. Het 

 schijnt mij toe dat het Bim. in dit geval gaarne den subst. vorm met ndai 

 als appositie na het eerste subst. bezigt, in plaats van het gewone deelwoord. 

 Hiervoor pleit nog, dat, zoo mbölo het praedicaat is, de bepaling ook voor het 

 bepaalde substantief kan komen, bijv. nggdra ta-lewa-sa di ade rasa-ta, na-mbölo 

 maiha doü siwe ro ntau ro wdra-la, indien wij in ons land strijdvoeren, 

 zullen vele vrouwen en vele onzer schatten verloren gaan (79.5); na-mböio-ra 

 masadompo ade-na doü labo-mu «velen (zijn) wier hart half bij de zaak 

 is, uwe volgelingen" (velen uwer volgelingen zijn met hun hart half bij de 

 zaak (15.4). Ook indien wdra het praedicaat is. kan deze constructie gebezigd 

 worden, een voorbeeld vindt men onder § 121. Dit vooropplaatsen der 

 bepaling zal wel dan alleen mogelijk zijn als het woord, gelijk hier, intransitieve 

 beteekenis heeft. Op deze wijze meen ik ook ndai te moeten verklaren in 

 volgenden zin : lai-na nggdhi raa-ngguda-mu, lai-na rawi ndai mawöko, anders 



