BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 137 



zustertalen, maakl van sommige verbale substantieven vooraan in den zin, in plaats van een 

 iiniet werkwoord, bijv. dödo-ku ndende umu-na, mijn vragen (in beteekenis gelijk aan: liclgcen 

 door mij gevraagd wordt) is, dat lang zijn leven zij (16.6. v. o.); dodo-hu dinga-ku nee makaleï-na , 

 mijn vragen (of wat door mij gevraagd wordt) zijn makkers van mij om bel te dragen (49.3). 

 In deze gevallen bezigt bet Bim. nooit ndai, vgl. § 251. Dewijl nu evenwel hel eenvoudige 

 verbale substantief in bet Bim. zoo veel in gebruik is, veel meer dan dal met raa, is bet 

 licht te verklaren, dal de taal er de voorkeur aan gegeven beeft, de beide bovenbesproken 

 i)e teekenissen vormelijk van elkander te onderscheiden. Dewijl ndai nu in dit geval niet 

 noodzakelijk is, zou men, waar het ontbreekt, eigenlijk niet van verzwijgen kunnen spreken. 

 Daartegenover slaat evenwel, dat ook ndai dikwijls daar ontbreekt, waar de beteekenis zeker 

 eene gerundieve is (en daarop heeft zeker het min of meer onverschillige van het al of niet 

 gebruiken van het woord in de andere beteekenis, groolen invloed gehad), en aldaar dus zeker 

 als verzwegen moet beschouwd worden, en de taal verder geen onderscheid maakt in de 

 behandeling der vormen, of de beteekenis eene gerundieve is of niet, zoodal de constructie voor 

 het laalgevocl in beide gevallen thans geheel en al één en dezelfde is, kan men ook van het 

 verzwijgen van ndai spreken, zoo de vorm eenvoudig passieve beteekenis heeft, vooral daar 

 ndai altijd ingevuld kan worden. 



Eenigszins anders is het gesleld met de actieve vormen. De oorspronkelijke beteekenis van 

 ndai is daar wederom zeker die, welke boven een aclief-gerundieve genoemd is. Uit 

 de voorbeelden is te zien, dat ook hier de beteekenis verzwakken kan zoo verre, dat in zinnen 

 als : ndai mantjdra mandai mantjora-nfjora en hampa ndai mapalu, aan ndai 'm het geheel 

 geen beteekenis meer te geven is. Uil het gebruik blijkt evenwel, dat het substantieven zijn. 

 Nu bestaat tusschen de passieve en actieve vormen (bijv. ndai èda en ndai maèda) het volgende 

 verschil. In beide heeft ndai, waar het gerundieve op den achtergrond is geraakt, geen 

 beteekenis meer; maar bij den passieven vorm dient het alleen voor de duidelijkheid van een 

 woord, dat reeds op zichzelf de beteekenis heeft, welke hier vereischt wordt en daarenboven 

 uit den aard nooit iets anders dan een subst. kan zijn. Bij den actieven vorm als ndai 

 maèda, dient ndai zeker niet ter verduidelijking of om verwarring te voorkomen, bet kan 

 dus hier alleen strekken om een vorm als maèda tot een substantief te maken, waaruit 

 noodzakelijk volgt dat een deelwoord met ma (oorspronkelijk althans) in het Bim. niet als een 

 subst. kan optreden, waar dus zulk een vorm als subst. zonder ndai aangetroffen wordt, 

 moet ndai als verzwegen beschouwd worden. Uit het feit dat een vorm als ndai maèda 

 ook als praedicaat optreedt, is af te leiden, dat dit praedicaat wederom, evenals bij den passieven 

 vorm als zoodanig gebezigd het geval is, de waarde van een subst. heeft; nahu ndai maèda 

 beteekent dus letterlijk : ik (ben het), die ziet (zoo als dan ook reeds bij voorbaat de voorbeelden 

 in § 102 vertaald zijn). Waar ndai dus ontbreekt, is het wederom als verzwegen te beschouwen, 

 waaruit volgt dat in het Bim. een deelwoord met ma, niet als praedicaat kan optreden, tenzij 

 het eerst tot een subst. gemaakt is, wat vooral in het oog te houden is, in tegenstelling met 

 wat men in de zustertalen ziet plaats vinden. Nu is het niet te ontkennen, dat door het 

 veelvuldig verzwijgen van ndai, de tegenwoordige taal er wel eenigszins toe gaat neigen, om 

 zulk een deelwoord met ma ook zonder hulpwoord als subst. te doen optreden. Evenwel 

 juist bij het praedicatieve gebruik dezer vormen, ten minste in de teksten, overtreft 

 het aantal der gevallen, waarin ndai of nèc gebezigd is, verre dat, waarin het verzwegen is ; 

 waar zij als subject optreden is de verhouding omgekeerd, maar toch kan in beide gevallen 

 steeds ndai ingevuld worden. Daarentegen zal nu niemand meer in uitdrukkingen als èse 

 mamango, op het drooge; sa-niki-niki mawdra, het geheel van wat er is (al wat er is), 

 ndai bezigen, hoewel ook hier ndai oorspronkelijk verzwegen moet zijn, wat nog ten overvloede 

 door het uit een gedicht genomen hampa ndai mapatu bewezen wordt. Ik heb deze 

 substantieven dan ook reeds bij ma behandeld, wat naar de eigenlijke afleiding onregelmatig, 

 maar in overeenstemming met het tegenwoordige taalgebruik is. 



Naar aanleiding van het in de laatste § behandelde, zou ook de vraag kunnen opkomen, 

 of men het in § 62 behandelde passieve deelwoord van het imperfectum, attributiel gebezigd, 

 niet zou moeten beschouwen als te zijn ontslaan door verzwijging van ndai. Onmogelijk 



