140 BJMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



landa-na ba rido-mu, wat uwe buffels betreft, moedertje, die zijn op, sommige 

 heeft uw schoonzoon geslacht om op te eten, andere heeft hij verkocht, 

 (50.14, wdra mpara ndai sambele ngdha-na, enz. voor : wdra mpara raa-sambele 

 ngdha-na, enz.). 



Hoewel het begrip van uitvoerbaarheid reeds in het gerundivum opgesloten 

 ligt, bezigt het Bim. meestal nog de werkwoorden waü of lorna na ndai, om 

 dit begrip uit te drukken; djdra daro maharuhama da ndai waü kamampa 

 ro kahowe, sdhe lindo mamuhemahe da ndai waü kasuru ro kadje, een wild 

 paard, dat onrustig is, is door roepen niet voort te krijgen of tot stilstand 

 te brengen ; een schuwe buffel, die voortdurend in beweging is, is door roepen 

 niet tot stilstand te brengen (85.54); nggdhi malao ntjau da ndai waü-na 

 karawi, woorden, die ijdel zijn, zoodat zij niet uit te voeren zijn (97.21). 

 Meerdere voorbeelden kan men vinden onder § 95. In de meest gewone taal 

 zegt men, bijv. voor »de menigte was niet te lellen"; wad waü bila mböto-na 

 (letl. niet (is) het kunnen lellen van de menigte), bijv. 91.19, 77.54, dus 

 geheel en al zonder aanduiding van een gerundivum. Daarentegen pleegt 

 ndai, indien het de gerundieve heteekenis behoudt, na wali wdra de mogelijkheid 

 aan te duiden, bijv. wdra sa-buwa doü siwe mataho pöda weki-na, wali-da 

 wdra-na ndai kanlewi kai-la, er is eene zeer schoone vrouw, niemand is er 

 die door ons met haar te vergelijken is (niemand kunnen wij met haar 

 vergelijken, 56.34). Zonder ontkenning drukt het Bim. de uitvoerbaarheid 

 nooit door een gerundivum uit, tenzij soms bij het attributief gebruik van 

 den vorm, vgl. § 88. 

 § 112. Behalve voor woorden van verbale beteekenis, is ndai nog in gebruik voor 

 eigenlijke substantieven. Deze vormen worden op dezelfde wijze en in dezelfde 

 gevallen gebezigd als die, welke ontstaan door de verbinding van ndai met 

 een verbaal woord. Wat nu de beteekenis betreft, zoo drukt de vorm 

 gewoonlijk eene noodzakelijkheid of een tot iets bestemd zijn, uit, zoodat 

 wij dien kunnen vertalen met »om te strekken tot, om te zijn dat, wat het 

 subst. aanduidt"; waar de vorm daarentegen als praedicaat of subject, enz. 

 optreedt, verdwijnt dikwijls dit meer gerundieve in de beteekenis, en kunnen 

 wij deze beteekenis weergeven door «strekken lot, zijn dat, wat het subst. 

 voorstelt". Het subst. na ndai kan bepaald worden door een persoonlijk 

 voornaamwoord in genitivo, of een deelwoord. Voorb. Ake masa saralu dina 

 ndai ösu-mu, »dit (is) geld honderd dinar's, welke bestemd zijn tot uw 

 reisgeld, (hier zijn honderd dinar's tot reisgeld voor u, 42.10); wati waü-na 

 siya ba rido ngdha óha kuu ro hiwa, oi mangge ndai uta-na, de schoonzoon 

 kon het niet uithouden zemelen en gestampte rijstkorrels te eten, met het 

 sap van de tamarinde, wat tot toespijs moest dienen, (tot toespijs, 27.21 — 22); 

 tuwa ngonijo nde oi-na, zure palmwijn «welke tot vocht er van moet zijn" 

 (om het te bevochtigen, 4.51); vgl. § 88, 89. Labo mbéi-na parenta kau-na 

 kaambi sa-buwa uma nee hidi ba ruma masupu ede, en tevens gaf hij bevel 



