146 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



zijn van de identiteit met ndadi en daarmede de levende beleekenis van het woord verdwijnen. 

 Vormelijk blijft ndai evenwel steeds van bet volgende gescheiden, in meerdere mate zelfs 

 dan dit bij waü-ra (vgl. § 81, Aanm.) bel geval is, daar toch geeft de voorvoeging van het 

 prefix ma eene geheel andere beteekenis aan het geheel, terwijl het hier niets terzake doet. 

 Eigenlijk zou bij deze vormen bet prefix ma dan alleen voor ndai kunnen gebezigd worden, 

 wanneer zij attributief optreden, dewijl de vorm anders steeds de waarde van een 

 subst. moet hebben. Nu echter wordt ma in elk geval naar willekeur al dan niet gebezigd, 

 bet moet beschouwd worden als een reminiscens van de vroegere verbale beteekenis van hel 

 woord; met de levende beteekenis daarvan, is ook het gevoel van het juiste gebruik van het 

 prefix verdwenen. Wat nu neè betreft, dit is zeker hetzelfde woord als neè, willen, dat 

 gelijk uit de verwante talen, bijv. bet Mal. héndak, blijkt, sommige functie's met 

 ndai gemeen kan hebben en laler geheel en al als synoniem daarvan in gebruik is gekomen. 



Als aequivalent van den vorm ndai met volgend verbaal subst. treft men in de verwante 

 lalen het met het aanhechtsel én [on. i'm, an)) afgeleide subst. aan, behoudens de eigen- 

 aardigheden van het spraakgebruik der verschillende talen. Veel overeenkomst beslaat nu in 

 bet gebruik van het met dit aanhechtsel afgeleide subst. in het Bat. en dat van den Bim. 

 passieven vorm met ndai, bijv. aek inumon ni gadja, waler om door de olifanten gedronken 

 te worden; di-buwat ma soda dfuhut panganon di opput-toga, door hem werd genomen 

 een vrachtbeest om gegeten !e worden door 0. T .; matsadi tonggi on panganon, dit is zeer 

 zoet om gegeten te worden: rnppinyonma pinggal-na, hare ooren moeten worden verscheurd, 

 vgl. H. N. Van der Tuuk, Tobasche spraakkunst. § 132, volg. Het gebruik van den met 

 het aanhechtsel en afgeleiden vorm als passieve imperatief, is uit het Jav. bekend, terwijl bet 

 Bulusch denzelfden vorm bezigt in finiete passieve zinnen. 



Met den vorm ndai gevolgd door een eigentlijk subst. kan het best vergeleken worden de 

 subst. in het Sundaneesch van den vorm als bijv. pisalakiön (hij die bestemd is tot echtgenoot) 

 daargelaten dal de beteekenis van dit laatste enger is dan die van den Bim. vorm, vgl. Goolsma, 

 Handleiding bij de beoef. der Sund. taal, § 74. 



Met den vorm ndai, gevolgd door een verbaal woord met het prefix ma, weet ik alleen te 

 vergelijken Sundaneesche vormen als: pimaparinön, pinguranganön (onder hetzelfde voorbehoud 

 als boven gemaakt is), vgl. Coolsma § 40, de omschrijvingen, waardoor andere talen hetzelfde 

 begrip uitdrukken, gelijk bijv. het Mal. door middel van akan. kunnen, daargelaten het engere 

 spraakgebruik, moeielijk geheel als eene eenheid opgevat worden op de wijze als dit met den 

 Bim. vorm het geval is. Opmerking verdient nog het tot hetzelfde doel gebezigde Mak. maka, wat 

 ook. ofschoon in mindere mate, in het Bug. gebruikelijk is. Dit maka is thans een dood 

 woord, maar schijnt hetzelfde woord te zijn als het Jav. mongka, dus de actieve vorm van 

 hel 0. Jav. pinaka (N. Jav. minongka), de actieve vorm nu van dit woord kan in de beteekenis 

 van «iets uilmaken" geheel en al hetzelfde uitdrukken als de passieve (vgl. Kern. Kawi-studien. 

 pag. 110, de Fidjitaal. enz., pag. 45 — 46), zoodat het Mak. maka vrij wel een synoniem van 

 het Bim. ndadi is. 

 Aanm. II. Er blijft nog over een eenigszins moeielijk te verklaren gebruik van ndai te behandelen. In 

 volgenden zin: doii labo-na waü-ra, made mena, neè rato labo mbödampamamori (21.14. v. o.), 

 kan neè door ndai vervangen worden, en in beide gevallen verklaart de Bim. het woord 

 door het Mal. tinggal, wat in let verband zeer goed past, de beteekenis van genoemden zin 

 is dus: de volgelingen stierven allen, overbleven de prins en zijn bode slechts, die leefden 

 (slechts de prins en de bode bleven in leven). De overige plaatsen, waar deze constructie in 

 de teksten voorkomt, zijn: ampo upa mpuru mawdra, neè sa-buwa-pu ngupa-na, eerst 43 

 zijn er, er blijft nog één over om te zoeken (25.37); maai ake neè kasi ade ro samporona 

 ita ruma-ku mpa. nu blijft slechts over (nu kan ik alleen maar mijne toevlucht nemen) 

 tot het medelijden en de volmaaktheid van Uwe Hoogheid (52.16); wati-du wdra-na, 

 ruma-e, malai-na-sa neè ana wai Kabaya mawati-pu mai, er zijn niet meer (menschen), 

 heer! maar over blijft de zoon van moeder K., welke nog niet gekomen is (alleen de zoon 

 van moeder K. is nog niet gekomen. 74.22 — 23). Dit neè (of ndai) nu kan hier nooit 

 den vorm van een finiet werkwoord aannemen (door het voorgevoegde verkorte persoonlijke 



