BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 147 



voornw. en aehtergevoegd oadrukswoord). Hetzelfde kan het Biin. nog op andere wijze 

 uitdrukken met het werkwoord nggeè (blijven, verblijven, vronen), bijv. saAmne-bune-éu 

 mbuto t a-vjeha-na, nggeè sa-löna-pu hadju mantjewi nae watt, waü-na maa '80. ]5 — 16. 

 vertaling van het Mal. télah berapa banjak di-ambil-nja, tinggal sa-b at art g kayu amat bësar 

 liaila terbatva oleh-nja): ede-ra hinti kai ba mbai, na-ngdha mena weya-du sa-mena-na 

 mrumbu-na. nggeè rnpara koha luta-na oro tjaawa ba oi, daarop trokken hem de kaaimannen 

 fin het water) en aten zijn geheele lichaam op. alleen zijn schedel bleef over. welke door het 

 water stroomafwaarts gevoerd werd (57.37 — 38). Hieromtrent is op te merken, dat in deze 

 lieleekenis nggeè steeds vooraan in den zin staat, ook waar. gelijk in den tweeden zin het 

 i.'eval is, de subjecten van twee nevengeschikte zinnen niet dezelfde zijn. terwijl anders het 

 subject van den tweeden zin steeds voorop geplaatst wordt. Ook schijnt hier nooit 

 het verkorte voornaamw. voor nggeè geplaatst te worden, waardoor men geneigd zou zijn 

 nggee voor een subst. te houden, in den zin van: het overblijvende, dat wat overblijft. Hierop 

 wijst ook in den eersten zin met nggeè de plaatsing van ptt dat daar geen nadrukswoord is. 

 doch de beleekenis van: nog, heeft) na sa-lóna en niet na nggeè, maar dan is de plaatsing 

 van rnpara in den tweeden zin verkeerd en alleen te verklaren door aan te nemen, dat de 

 waarde van nggeè toch niet recht meer gevoeld wordt. Neè kan evenwel in de boven 

 aangehaalde zinnen nooit door een woord van het volgend subst. gescheiden worden. Schijnbaar 

 vormt het daarmede dus weder eene éénheid, maar verklaren laat het zich niet, daar al wat 

 op het subst volgt door den vorm duidelijk bepalingen van het subst. zijn en er dus geen 

 volzin gevormd wordt: kon men aannemen, dat het eigenbjke woord voor > overblijven" 

 uitgevallen is. en neè dus staat bijv. voor: neè manggeè. dan zou de zaak in orde zijn, dit 

 is echter niet zeer waarschijnlijk. Er blij ft dus niets anders over dan aan te nemen, dat 

 neè in boven aangehaalde zinnen, werkelijk de beteekenis van: «overblijven" heeft [mogelijk 

 als corruptie van een ander woord) en dat het de waarde van een subst. heelt, zooals boven 

 van nggeè is gezegd, en dat men later dit neè is gaan verwarren met neè = ndai. 



Kai. 



§ 115. Het woord ka (ook soms makai. vgl. $ 60) heeft in het tegenwoordige 

 Bimaneesch als afzonderlijk woord de waarde van eene praepositie en wordt 

 gebezigd om den instrumentalis uil te drukken, bijv. ampo ta-diki-ku kai ai. 

 dan bindt gij (het) vast met een touw (4.7). In sommige gevallen 

 evenwel kan dit kai met het verbale woord samengesteld worden, gelijk in 

 hel volgende: na-neè-ku bisa ai ra-diki kai sarumbu-n ede, hij wilde breken 

 het touw, waarmede vastgebonden was zijn lichaam (18.22 . Het is duidelijk 

 dat in dit tweede voorbeeld de praepositie kai, die oorspronkelijk bij het 

 subst. (ai) behoort, met het werkwoord (diki) is samengesteld geworden, van 

 welk samengesteld werkwoord uil den aard der zaak het subst., dat buiten 

 samenstelling door die praepositie zoude ingeleid moeten worden, het direct 

 object is, zoodat het dan ook door het verleden deelwoord van dit samengesteld 

 werkwoord kan bepaald worden, vgl. § 66. 



§ 116. Als afzonderlijk woord wordt kai met de in de vorige $ genoemde beteekenis 

 meestal gebezigd na een finiet werkwoord, na een werkwoord in substantief- 

 vorm en na de actieve deelwoorden en vormen met ndai: ta-weha oi de tune 

 kai mangko bura, gij neemt water uit een vat met een wit kopje (1); ampo 



