150 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



terstond sterft (18.28); tjoi-na ede ku-weli kai-du mbeè siwe, »de opbrengst 

 daarvan, ik koop daarmede eene geit" (voor de opbrengst daarvan zal ik eene 

 geit koopen, 80.8. v. o) ; parakdra mandede ede ku-waü-ra ngina kai, dergelijke 

 zaken, ik ben gewend daarmede (aan dergelijke zaken ben ik gewend, 50.25); 

 nggdra wdra-sa djara ro sdhe ro au-au-du mamade ro manljuwu dei ade ntadi 

 doü, wali lowa-na kalani kai doü ede ba biljdra, indien er een paard of buffel 

 of wat bet ook zij, wat dood of gewond is, in de aanplanting van iemand 

 gevonden wordt, dan kan de rechtbank dien man daarmede niet bezwaren 

 (14.6 — 5 v. o). Somtijds wijst kai ook op een te voren vermeld subst. of 

 handeling, welke de oorzaak van het volgende is (vgl. de volgende §): 

 au-du raa-wuwa nggahi doü ma'alim na-iha kai-ku ade, alwat door de wijzen 

 gezegd is, hij bedroeft zich om reden daarvan (over alwat door de wijzen 

 gezegd is, bedroeft hij zich, 85.30); na-tldhir pöda dei doü siwe padökó-mu 

 dei rahi-mu, na-ntjdra kai-ku ba doü siwe, en geheel en al wordt bij de 

 (andere) vrouwen uwe jalouzie jegens uw echtgenoot openbaar, en de vrouw 

 faalt daardoor (nam. door het ijverzuchtig zijn, 87.41 — 42). In meer gewone 

 taal wordt kai op deze wijze zelden of nooit gebezigd. 

 § 118. Het meest wordt gebruikgemaakt van de samenstelling van kai met een 

 verbaal woord, bij de verleden deelwoorden met raa, den passieven vorm 

 met ndai en het participium passivum praesens. behandeld in § 62, de 

 eenigste vormen, waarin zich in het Bim. eene bepaalde passieve constructie 

 ontwikkeld heeft. Dit is zeer begrijpelijk, bij de actieve constructie toch 

 is het alleen maar eene zaak van vorm of men zegt: tabonlo-ku kai malanta 

 of ta-bonto-kai-ku malanla (vgl. de vorige §), bij de passieve constructie 

 daarentegen gaat daaraan tevens verschil in beteekenis gepaard. Beteekenen 

 toch, bijv. de van het eenvoudige diki (binden) afgeleide vormen raa-diki en 

 ndai diki, dat, wat gebonden is en dat, wat te binden is (dat, wal gebonden 

 wordt), zoo hebben de van het uit diki en kai samengestelde werkwoord 

 diki afgeleide vormen raa-diki kai en ndai diki kai eene beteekenis, die wij 

 moeten omschrijven met, »dat, waarmede is gebonden", en »dat, waarmede 

 te binden is (gebonden wordt)". Heeft het werkwoord oorspronkelijk 

 intransitieve beteekenis, dan wordt het door samenstelling met kai transitief, 

 zoodat er dus ook bovengenoemde passieve vormen van afgeleid kunnen 

 worden, bijv. van mai (komen) raa-mai kai en ndai mai kai, de beteekenis 

 van welke vormen wij moeten omschrijven met »dat, waarmede (men) 

 gekomen is" en dat, waarmede men komen moet » (dat, waarmede men komt)". 

 Wal de beteekenis dezer vormen betreft, is nog op te merken, dat zij 

 behalve het instrument, ook nog de oorzaak kunnen aanduiden, in welk geval 

 wij ze op bovengenoemde wijze kunnen omschrijven door in plaats van 

 «waarmede", »waardoor' J of «waarom" te bezigen. De samenhang dezer 

 beteekenissen is bekend genoeg (zie ook Aanm. II. na § 140), alleen zij nog 

 vermeld dat kai als zelfstandige praepositie nooit gebezigd wordt om de 



