BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 151 



oorzaak aan te duiden. Een enkele keer bezigt het Bim. wel eens kai waar 

 wij een ander voorzetsel zouden gebruiken, bijv. landa kai (52.36), verkoopen 

 voor (eene zekere som); ngina kai (15.11); gewend zijn aan, enz. Bij 

 samenstelling van kai met zulk een werkwoord kan dan weder een woord 

 ontstaan als: raa-ngina kai, dat, waaraan men gewend is. 



Omtrent den vorm-zelf is hier voorloupig het volgende op te merken. 

 Heeft het werkwoord oorspronkelijk transitieve beleekenis, dan kunnen de 

 hier besproken passieve vormen zoowel van het samengestelde als van het 

 enkelvoudige werkwoord afgeleid worden; naast eene uitdrukking als: ai 

 ra-diki kai (ndai diki kai) sarumbu-na, het touw waarmede zijn lichaam 

 gebonden (te binden) was, (vgl. boven § 115), afgeleid van het samengestelde 

 werkwoord, kan dus ook eene voorkomen als: sarumbu-na ra-diki (ndai 

 diki) kai ai, zijn lichaam, dat gebonden (te binden) was met een touw. 

 Wanneer nu, gelijk hier in het eerste voorbeeld, de agens niet uitgedrukt 

 wordt en het tweede object onmiddelijk op kai volgt, dan is bij het spreken 

 volstrekt niet te hooren, dat de verhouding van kai tot het werkwoord in 

 het eerste voorbeeld eene geheel andere is dan in het tweede, dewijl in 

 beide gevallen het werkwoord en kai hun eigen klemtoon behouden. Ook 

 wanneer de Bimanees schrijft met het Arabische letterschrift, wordt kai in 

 alle gevallen als een afzonderlijk woord voorgesteld, wordt daarentegen de 

 agens uitgedrukt, bijv. door het verkorte pers. voorw. v. d. 5 den pers. na, 

 dan zal de Bim. in het eerste geval steeds zeggen en schrijven: ai ra-diki 

 kai-na (ndai diki kai-na) sarumbu-na, in het tweede geval meestal : sarumbu-na 

 ra-diki-na (ndai diki-na) kai ai, vgl. voorts § 123. Nog is op te merken 

 dat de meeste bijwoordelijke bepalingen in het Bim. meest met het werkwoord 

 samengesteld worden, vgl. § 259, vlg. ; bij samenstelling wordt kai dus, 

 indien zulke bijwoordelijke bepalingen aanwezig zijn, achter deze geplaatst. 

 Omtrent het gebruik dezer vormen, die natuurlijk evenals die, welke van de 

 eenvoudige werkwoorden afgeleid zijn, de waarde van subst. hebben, is het 

 volgende op te merken. Het participium passivum praesentis met kai is 

 alleen attributief te gebruiken, dewijl alleen daar de vorm uitgesproken 

 passieve beteekenis heeft, vgl. § 62 (als praedicaat, enz. optredend zonder 

 ndai zal dit woord wederom als verzwegen beschouwd worden, vgl. § 110 

 Aanm. II.), de vormen met raa en kai zijn overal daar te bezigen, waar raa 

 met het volgende verbale subst. de beteekenis van ons verleden deelwoord 

 heeft, de passieve vormen met ndai kunnen op dezelfde wijze gebezigd worden, 

 als die van het eenvoudige werkwoord afgeleid. 

 119. In de eerste plaats worden deze vormen dan gebezigd tot bepaling van subsi. 

 Voorb. wdra wali sa-buwa kapa mai kai bela ruma-l, er is wederom een 

 schip, waarmede kwam (gekomen is, vgl. § 51. 62) de vriend van den vorst 

 (71.24); ana Ijumpu kai-na, het kind waarmede men eindigt, het laatste, 

 jongste kind; nlika na-hengga-ku ba ompu malanla ra-bonlo kai öha ro ula 



