152 BIMANEESCHK SPRAAKKUNST. 



ede, toen de oude man het laken oplichtte, waarmede de rijst en toespijzen 

 bedekt waren, enz., (44.57 — 58); labo loa salaho-na ai ra-pète kai Maharadja 

 Kurma, terwijl zij tevens het touw, waarmede M. K. vastgebonden was, 

 losmaakte (66.22 — 25); ede nggdhi raa-sama kai, dit is de reden, » waarmede" 

 (waarover, waaromtrent) men te zamen is (overeengekomen is, 16.20, vgl. 

 17.4); sudju(d) raa-kaeli ade kai-na, eene nederbuiging, waarmede men een 

 voornemen heeft gehad, (een bepaaldelijk voorgenomen nederbuiging XIV, vgl. 

 12.24); oi nde nono kai oi pana, oi busi, enz. het vocht, waarmede het te 

 drinken is. (gedronken moet worden) is warm water, koud water, enz. (4.25); 

 ake patuia ndei upl kai doü raa-hina ba rawi doü, dit is een afweeringsmiddel, 

 waarmede men moet blazen tegen iemand, die door tooverij getroffen is 



(5.42): kau-pu ndawi weya garagadji ro sa-mena-na marakani nee 



ndawi kai lopi, beveel (hem) voor mij te maken eene zaag en alle 



werktuigen, waarmede een schip vervaardigd moet worden (21.7 — 5, v. o.,); 

 sa-ori wdli mandai ringi-rönga kai pala ade-ta, een ding nog «waarmede ons 

 hart nu verbaasd zal zijn" (waarover wij nu verbaasd zullen zijn), is, enz. 

 (91.12): makento mpara ba ede, na-waü-du raka kananu ndai hade kai sangadji 

 Ana-ana, daarna heeft hij eene gedachte gekregen «waarmede" (waardoor, 

 door middel waarvan) vorst A. a. te dooden was (55.5 — 4); ntjai mantjewi 

 ntiri mandai pehe katantu kai-la wdra-na Allah, de zeer juiste weg, waardoor 

 door ons met zekerheid is te kennen (waardoor wij met zekerheid kunnen 

 leeren kennen) het bestaan van God (96.41) ; bune santika supu-na maneyo 



ndai kura kai tnörolaba-na ro au-du masaori-ori pdhu supu ndai (una 



ro bawa kai weki-na, als bijvoorbeeld eene lichte ziekte, waardoor zijn aanzien 



minder moet worden of welk soort van ziekte ook, waardoor 



zijn lichaam gering en laag moet worden (7.59); ka/po nggdra mu-neè sara 

 bade acal mandai ndede kai-na, indien gij nu de oorzaak wilt weten waarom 

 zij aldus moeten zijn (97.55). Ndai is als verzwegen te beschouwen in: 

 na-nggdhi-ku ba ade-na: wati-da ntiai mori kai-na, zij zullen in hun hart 

 zeggen, »dat er geen weg meer is, waardoor zij kunnen leven" (dat er geen 

 middel meer op is om te leven, 12.6 — 5, v. o.); marakani levoa kai-la, 

 de gereedschappen, waarmede door ons te strijden is, onze oorlogsgereedschappen 

 (77.21); kani lewa kai-na, zijn oorlogsgewaad (79.4); genda levoa kai-na, 

 hun (of: de) oorlogstrom (79.10). In deze laatste voorbeelden kan men levoa 



kai ook wel als «waarmede gestreden wordt" verklaren. 

 Aanm. In plaats van het boven aangehaalde ntjai mori kai-na. kan men ook eene andere constructie 



bezigen, bijv. wad-du ivara ntjai-na, tjampo labo wei-mu, er is geen weg meer voor het 



(uw) vereenigen met uwe vrouw (er is geen middel meer op, dat gij u met uwe vrouw 



vereenigt, 52.27—28). 

 § 120. De passieve deelwoorden met raa eu kai, als ook de passieve vormen met 



ndai en kai, kunnen voorts als praedicaat optreden onder de voorwaarden, 



welke in § 68 en § 98 besproken zijn; sa-mena-mena-na raa-rawi-mu ro 



ruu-mu ra-kaneè waü mena kai ba ruma Allah ta l dla, al wat gij verricht 



