1 60 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



Aanm. Er moet nog gewezen worden op een zonderling gebruik van het woord èda, zien, na de 

 woorden die •waarom'' beteekenen. Op 20.37, leest men : au supu-na, nggèmi döho, neè 

 èda kai-mu lodja-lodja ro karawe-rawe ro wèse ro gdta, hetgeen men naar analogie van 

 de andere voorbeelden zou vertalen: gijlieden, waarom ziet gij het zeilen (op verschillende 

 wijze), het roeien, bet pagaaien en het hoornen. Uit het verband blijkt evenwel dat er 

 gevraagd wordt; waarom hebt gij gezeild, enz. Wil men hier eenigen zin aan èda geven, 

 dan zou men het moeten opvatten, alsof het een causatief prefix bevatte en beteekende: 

 doen zien, vertoonen, dus: waarom hebt gij vertoond het zeilen, enz. Op 63.19 wordt tegen 

 iemand, die pas uit eene llauwte bijkomt gezegd : au-tji neè èda kai-mu ndake, wat ook wel 

 niet anders op Ie vatten is als: waarom vertoont gij dit? Op 31.6 wordt gezegd tegen 

 iemand, die onverwachts met zijne bruid tehuis komt: au supu-na neè èda kai-mu mai 

 ndake döho, waarom vertoont gij het aldus met tweeën te komen (waarom komt gij aldus 

 met u tweeën)? Nog eenmaal komt èda na de woorden » waarom" in de teksten voor 

 en wel in den volgenden zin: au supu-na raa-rawi-mu kombi ro raa-nggdhi-mu kombi di 

 maulu-ulu-u neè èda kai-mu raka supu mandake ake (60.38). Hier zou men èda 

 desnoods in de eigenlijke beteekenis kunnen opvatten, zoodat de vertaling zou zijn : om welke 

 reden, hetzij (die bestaat in) hetgeen gij te voren gedaan, hetzij (in) hetgeen gij te voren 

 gezegd hebt, is het, dat gij ziet het verkrijgen van eene dergelijke ziekte. Maar even goed 

 kan men hier èda ook wederom in de beteekenis van «vertoonen", opvatten, dus: dat gij het 

 verkrijgen van eene dergelijke ziekte vertoont = dat gij eene dergelijke ziekte verkregen hebt. 

 Eene verklaring van dit taalgebruik is mij niet bekend. 



§ 125. Het subst. met kai wordt voorts gebezigd na bune (hoe? ook: hoe is het 



mogelijk?), wat verklaard wordt door den nauwen samenhang van de woorden 



die de wijze, hoe iets geschiedt en die, welke de oorzaak aanduiden, vgl. 



§ 140, Aanm. II. Ook kunnen de woorden voor »hoe en waarom" in 



het Bim. dikwijls \oor elkander gebezigd worden (een voorbeeld hiervan 



vindt men in de vorige § onder: ba bau supu-na). Voorb. bune-ku lowa 



kai luu labo djdra di ade dobu ake, hoe kan (ik) met een paard in dat 



suikerriet gaan ? (26.4) ; bune-tji da kapöro kai-ku labo mbeï-mu höba kuu 



ro hiwa, hoe zoude ik niet boos zijn, terwijl gij mij zemelen en fijngestampte 



rijstkorrels te eten geeft ! (27.27) ; bune-ku-fji neè kantjöki kai-mu ompu ake, 



hoe (d. i. waarom) hebt gij dien ouden man mishandeld? (19.17); bune-ku 



da hdri kai-ku, ku-èda-ku, enz., hoe of waarom zou ik niet lachen, ik zag, 



enz (59.37); bune-ku wii kai-mu nahu, hoe is het mogelijk, dat gij mij 



achterlaat, hoe kunt gij mij achterlaten, (39.7). 



Dikwijls wordt na bune nog pdhu-na (de gedaante van) gevoegd, het subst. 

 met kai staat dan wederom als genitief van pdhu. Voorb. bune pdhu-na 

 neè lowa kai-na mai wdli la Kalai labo waü-ra mpangi, hoe zou Kalai terug 

 kunnen komen, terwijl hij verbrand is, (23.16) ; bune-ku pdhu-na neè lowa 

 kai-na mbora di oi, hoe kan het in het water verdwijnen? (53.34); bune-ku 

 pdhu-na tundu mbanla kai-na hadju malabo amu, hoe is het mogelijk, dat hij 

 een boom met de wortels voor zich uitgestrekt, draagt? (32.4). 



Men treft hier ook wederom de constructie met het eenvoudige verbale 

 subst. aan: bune ringu-mu rawa nahu ede, hoe hoort gij mijn gezang (hoe 

 vindt gij mijn gezang? 69.20); bune-ku pdhu-na katei-ku labo nahu wati 

 lowa-ku, hoe is het mogelijk, dat ik het onderwijs, terwijl ikzelf het niet 



