164 BTMANEÉSCHE SPRAAKKUNST. 



(22.24 — 25). In plaats van de tweede zinsnede met ede-ra te construeeren 



kan men evengoed eene finiete zinsnede, hetzij al dan niet met ro (en) 



aanvangende, bezigen, (voorbeelden leveren de teksten passim) of wel een 



eenvoudig verbaal subst., bijv. ede-ra nangi kanggitja kai-na ro raho-na 



ntjdra, daarop weende en jammerde hij en vroeg om vergiffenis (48.39); 



ede-ra sambele Icai-na mbeè ede, kamami ra kapuwa-na, daarop slachten 



zij den bok en maakten hem gereed (54.27); ede-ra batu kai-na ba 



Ama Seho, kidi-na di kantu Ama Kambeyo, daarop volgde A. S. (den buffel), 



A. K. (den bok) en ging achter hem staan (57.19). Dewijl ede-ra ook door 



een eenvoudig verbaal subst. kan gevolgd worden (zie beneden) zijn de in 



deze zinnen gebezigde subst. als afhankelijk van het voorafgaande ede-ra 



te beschouwen. Bevat de eerste zinsnede alleen een der werkwoorden, welke 



• gaan", komen, enz. heteekenen, dan is het wel zoo gewoon om beide 



zinsneden tot één enkelen zin te vereenigen, vgl. § 170. 



Voorts wordt ede-ra gebezigd aan het begin van een bijzin als voegwoord 



in de beteekenis van: toen; de daarop volgende hoofdzin kan dan ook met 



ede-ra geconstueerd worden: ede-ra ringa kal ba ruma-t ro sa-mena-na doü 



madoho ede, na-tjuwa-tjuwa luu rebo mena mpa, toen de vorst en allen, die 



zalen (dit geluid) hoorden, stonden zij allen op om te dansen (19.20); 



ede-ra èda kai ba wat ranggasasa, nggdhi kai-na, enz., toen de reuzin dit 



zag, zeide zij, enz., (70.19); nde ringa kai ba rato nggdhi ra-karongga ba la 



Kalai, ede mpara nangi rato, toen de prins de door Kalai overgebrachte 



woorden hoorde, weende hij (23.27); èda kai ba doü di ade kapa rawi mandede 



ede, ede-ra linti ro ngango kai-na, toen de lieden op het schip deze handelwijze 



zagen, maakten zij opschudding (60.4), In het volgende voorbeeld is het 



werkwoord van den hoofdzin verzwegen ede-ra ndai ringa kai ntjambe ana 



doü ede ba doü aka-n de: na-mpinga-ku pala lako ake, toen die lieden het 



antwoord van het kind hoorden, (zeiden zij): deze hond is doof (17.12, 



zoo ook 21.25 — 24. v. o.) Somtijds, hoewel niet dikwijls, wordt ede-ra ook 



geconstueerd met een eenvoudig verbaal subst., bijv. ede-r nggdhi ba raio 



ede, daarop zeide de prins (21.25, v. o.); ede-ra maru sadöho-na, daarop ging 



hij zittende slapen (41.11); ede-ra dodo-na dula, daarop vroeg hij verlof 



naar huis te gaan (55.26); ntika na-èda-du ba anakoda Maharadja Kurma di 



nganto kapa, ede-ra lao dundu-na, enz., toen de scheepsgezagvoerder M. K. 



aan den rand van het schip zag, ging hij hem een duw geven, enz. (70.26 — 27). 



Aanm. Men lioude in het oog, dat een subst als nggdhi kai, ontstaan uil de uitdrukking: ede-ra 

 nggdhi kai, en dus in beteekenis niet van het eenvoudig verbale subst. nggdhi te onderscheiden, 

 alleen reden van bestaan heeft, doordien ede-ra er bij verondersteld wordt, en het dus alleen 

 dan kan gebezigd worden, wanneer dit ede-ra kan ingevuld worden. De verhouding van 

 dit nggdhi kai tot nggdhi is dus eene geheel andere als bijv. die van het Mal. përkataan 

 tot kata. 



§ 127. Ede mpara (over mpara vgl. § 270) komt in waarde volkomen overeen 



met ede-ra en wordt eveneens als bijwoord gebezigd. Het spraakgebruik 



