166 BIMANEBSCHE SPRAAKKUNST. 



intransitieve beteekenis te nemen, terwijl kai dan eene andere praep. vervangt, vgl. § 129, 135. 

 Het subst. met kai zal hier wederom als in genitief betrekking tot patu te staan, opgevat 

 moeten worden. 



§ 129. Kai kan, behalve om het instrument en in samenstelling ook de oorzaak 

 aan te duiden, ook dienen om de praepositie di, in zooverre het eene plaatselijke 

 betrekking en eene enkele maal ook, indien het eene tijdelijke betrekking 

 aanduidt, te vervangen. Hierbij houde men in het oog, dat di de plaatselijke 

 betrekking slechts zeer in het algemeen aangeeft en door ons naar omstandig- 

 heden met verschillende woorden als: in, van, op, naar, enz., te vertalen is. 

 Als afzonderlijk woord heb ik kai in deze beteekenis slechts éénmaal 

 aangetroffen, nam. ampo la-lau-hu kaiöko röo lula, daarop doet gij in een mandje 

 van rotan tula bladen (5.13); welk voorbeeld wel eenigszins verdacht lijkt. 

 Hierbij is evenwel aan te halen: bakai (waar? van waar? enz.) uit ba en kai, 

 waarin ba alleen voor den nadruk schijnt te dienen als in : ba bau. Veelvuldig 

 treft men kai daarentegen in samenstelling aan. In finiete zinnen en in 

 't algemeen in elke actieve constructie bezigt men het zelden ; waar men het 

 evenwel bezigt, is het steeds (behalve in het eene bovengenoemde voorbeeld) 

 met het verbale woord samengesteld. Men treft het dus ook wel bij die 

 vormen aan (bijv. het actieve deelwoord, enz.) waarbij het om een instrument 

 aan te duiden, niet pleegt samengesteld te worden. Door de samenstelling 

 wordt natuurlijk het woord, dat anders door eene praepositie ingeleid zoude 

 moeten worden, wederom direct object. Voorb. la-lau kai ku mangko bura, 

 gij doet (het) in eene witte kom (5.55, vgl. ampo ta-tau-ku de rowa bou, 

 daarop doet zij het in een nieuwen pot, 4.58); kaduwa mbuwa rahi kai 

 matjili ede daa mapehe, lösa kai-du ngdra manusiya, luu kai-du djara ro sdhe, 

 twee mannen in het geheim te hebben, kan niet, (dan) gaat men uit den 

 naam (verliest den naam van) mensch en gaat in (gaat behooren tot) de 

 paarden en buffels, (88.8 — 9, vgl. ta-luu-ra dei djumla, 92.19); ta-nljenggu 

 toi kai-du qaum kafir, gij scheidt u af van de ongeloovigen (92.21); waü-ra 

 laho mbobo-na, na-ura kai-du katowa, toen het water goed kookte, goot hij 

 het over in een pol, (55.2 — 5); tjoü-tjoü-du manggawo kai-na siya, na-hina-du 

 ba bala, alwie schaduw zoekt onder hem (dien boom), wordt door eene ramp 

 getroffen (86.55); ake patuia ndei batja, la-neè-sa maru daa luu kai ba rawi 

 doü, dit is een afweringsmiddel om op te zeggen, indien gij wilt slapen niet 

 binnengegaan wordende door tooverij, (zonder dat tooverij tot u komt; 

 I, dezelfde constructie als bijv. made ngdha ba afi, vgl. §62); na-waü-du pule 

 saraa ruwi rangga aka-n de maka ro mpaa kai ba ompu, de bidara-doornen 

 waren geheel en al verbrijzeld, bedansd wordende door den ouden man 

 (dewijl de oude man er op gedanst had, 18.56 — 57); na-mpoi hina Ma ro 

 pdhu-na ra-mboho kai ba mina, en zijn hoofd en aangezicht waren geheel 

 geraakt, overstort door de olie (81.2, constructie als : made ra-hade ba, vgl. 

 § 67). Men bezigt kai in de actieve constructie ook wel pleonastisch te 



