BlMAJNnfiSCHE SPRAAKKUNST. 167 



gelijk met di of watu (van uit), bijv. ampo la-wii kai-ku kalubu dei öha-na, 

 vervolgens legt gij asch op de rijst (5.20) ; na-katebe kaï-du oi di asa-na, zij 

 liet water droppelsgewijze in zijn mond vallen (66.27); na-lampa kai-ku watu 

 ntjanga makalai, hij ging langs een anderen tak van den weg, (hij volgde 

 een anderen weg, 56.8); na-wam dja nasi manggeè kai-na di fuu hadju, er 

 waren vogels, welke op dien boom woonden (82.22, v. o. In de meest gewone 

 taal zegt men meestal: nggeè di, bijv. 61.8 v. o.); labo töho kai-na di ade bo(b) 

 ake, met hun inzetten (terwijl zij het invoegden) in dit wetboek (15.26); 

 ampo na-lowa nggori kai del dosa, dan kan hij bevrijd zijn van zonden 

 (105.54); daa wdra kai-na ba haidl dei wekt, het niet zijn van bloed op het 

 lichaam (11.12). 



Een voorbeeld, waarin kai in samenstelling eene tijdelijke betrekking aanduidt, 

 is: wali-sa mai-na de wakatu mboha ai, na-mai kai-ku wakalu subu, komt hij 

 niet te middernachl, dan komt hij ten tijde van den ochtend (5.24). 



Sleeds bezigt men kai, wanneer dit betrekking heeft op een voorafgaand 

 subst., op dezelfde wijze en om dezelfde reden als in § 117 vermeld is: 

 ampo ta-wii-ku de kompe maru-kai-na (vgl. § 159), ampo ta-kaa kai-ku ilo 

 UU, vervolgens zet gij (het) terzijde van zijne slaapplaats, vervolgens brandt 

 gij daarbij eene waskaars (5.9 — 10); ta-wira-ku roó nlana . . . ampo ta-lala 

 kai-ku öha, gij spreidt ntana-bladen uit, ... en vervolgens schikt gij daar 



rijst op (5.20 — 21); sadja-na lopi na-luu djuru-mudi kai-ku ba la 



Sawi, jammer van het schip Sawi is stuurman daarop geworden 



(101.7 — 9); sadja-na mpara lopi — madjuru-batu kai-na doü dei nisa 



dae Manasa, jammer van dit schip — waarop bootsman is iemand van 



de eilanden, genaamd Daeng Manasa (101.51 — 54); mai ka-ra ndede-na nisa 

 ake, habar doü, wdra ranggasasa manggeè kai-na, want, wat dit eiland betreft, 

 volgens het gerucht zijn er reuzen, die daarop wonen (die het bewonen, 

 70.7). Somtijds heeft kai geen betrekking op een voorafgaand subst., maar 



op eene te voren vernielde handeling: ampo mu-batja wdli-ku , ai-na 



hdri kabalo kai-mu, dan bidt gij wederom — , lach daarbij (bij dit 



bidden niet) en maak geen gekheid daarbij (92.2 — 5); bae kai-ku (vgl. § 155) 

 ade luu-na wakatu mandinga wali labo kanteè kai-ku ade malantu ro makai 

 kaljai kai-ta pala wdra-na ronggu-na wakalu, weten, wanneer de tijden voor 

 het gebed beginnen, terwijl het hart (men) daarbij (bij dit weten) vast 

 overtuigd is, of wij daarbij vermeenen, dat zulk een waktu gekomen is, 

 (95.2 — 4). In meer gewone taal bezigt men kai nooit op laaslgenoemde 

 wijze, zoo luidt eene paralelplaats van het laatste voorbeeld : na-bae kai-ku 

 ade luu-na wakalu mandinga labo kanteè ade-na ro kaljai-na (11.52). Het 

 voorafgaand subst. kan bij deze constructie met kai ook nog door di worden 

 ingeleid: dei ntjai malao ele mawantju mböto doü malampa Iele kai-na, op 

 den weg, die oostwaarts gaat, gaan zeer vele menschen hellend naar 

 beneden (97.6). 



