1 70 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



vorst vragen om den vogel daarin te doen (46.21 — 22, vgl. § 93); watuake 

 pala mataho ndai lao nonlo lao ipa kai-ta, hier is het goed voor ons om over 

 te gaan naar de overzijde (57.54). 

 § 155. Eenige woorden vereischen uit kracht van hunne beleekenis, wanneer zij 

 door een verbaal woord gevolgd worden, eene constructie met het met kai, 

 als plaatsvervanger van di, samengestelde subst. 



Hiertoe behooren inde eerste plaats de woorden welke » waar?" beteekenen : 

 bakai (vgl. boven § 129), waar, waarheen, vanwaar? en bakai-kai of bakai-du 

 (of ook alleen bakai, bijv. 71.1), waar ook, waar, in nevenzinnen, Voorb. 

 bakai-tji ra -pöku kai-mu, van waar zij t gij teruggekeerd? (58.5); bakai-du ra-lö sa 

 kai-mu, ededeï rnandai luu kai-mu, waar gij ook uitgekomen zijt, daar moet 

 gij ingaan (6.5. Ra wordt ook wel voor bakai geplaatst in stede van voor 

 het verbale subst., bijv. ra-bakai raka kai-mu ringgi mambóto ake, van waar hebt 

 gij deze vele rijksdaalders verkregen? 50.5); bakai ndai raka kai-ta nasi mantau 

 djenggo, waar zullen wij een vogel met een baard krijgen? (6.17); bakai-tji 

 lao kai-mu, waar gaat gij heen? (76.20); bakai-tji kau kai-ta lao ana-ta ede, 

 waarheen bevaalt gij uwe kinderen te gaan? (76.52); la-nggdhi-pu ba ita 

 ruma-ku bakai-kai nee lao kai-ta, lamada nee mawaa-na (na voor la) zeg 

 waarheen gij gaan wilt, dan zal ik u dragen. (70.52, het eerste nee 

 moet hier in de beleekenis van «willen" genomen worden, zoodat hel 

 subst. met kai afgeleid is van het samengestelde nee lao). Zelden wordt 

 bakai met een eenvoudig verbaal subst. geconstrueerd: bakai-tji iyu-ku waü 

 manusiya iyu ba nahu ake, waar ruik ik deze menschenlucht, welke ik 

 ruik? (68.56). 



Het substantief met kai vereischt ook : bè-bè-du, bè-du (bè-ra of bè mpara) 

 of di bèbè-du, enz., waar (van waar, waarheen) ook, waar (in nevenzinnen) 

 waar — daar, dit laatste worJt dan uitgedrukt door ededeï, wat dan eveneens 

 eene constructie met het subst. met kai vereischt (bè-ku, waar/ 1 schijnt alleen 

 voor eigenlijke subst. gebezigd te worden, bijv. di bè-ku doü pasaka-ta ede, 

 waar (zijn) uwe erfslaven, 40.14). Voorb. waa-pu nahu di bè-ra lao kai 

 kapa ake, breng mij daar, waarheen dit schip gaat (70.55); di bè-du lao kat 

 karöku, ededeï-ra kaluu kai-na ndau, waar die vlieg ging, daar stak zij haar 

 naald in (75.12); di bè-bè-du rasa lao kai ita, ededei nee wii kai-ta lamada 

 duwa, waar ook het land is, waarheen gij gaat, daar moet gij ons beiden 

 aan land zetten, (70.15). Ook hier kan het eenvoudig verbale subst. gebezigd 

 worden: ndupa-ku, bè mpara neè-la, padja-na ro ndru-na, meet af, waar gij 

 wilt, de breedte en lengte (14.1). In de beteekenis van »wat ook" wordt 

 be-du (en dan ook wel di bè-du, 52.10) met een deelwoord geconstrueerd, 

 vgl'. § 47 en 62. 



Ededeï wordt alleen dan met het subst. met kai geconstrueerd, wanneer, 

 evenals in bovenstaande voorbeelden, bijzondere nadruk op het woord valt, 

 anders wordt het als een gewoon bijwoord behandeld, vgl. § 262. 



