BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 171 



Aanm. Ook de overige bijwoorden van plaats'kunnen op dezelfde wijze geconstrueerd worden zoo 

 de nadruk er op valt, voorbeelden daarvan komen in de teksten niet voor, het volgende 

 evenwel: nai sa-ra ta-lewa wdli-ku, akadawa-ra, nggömi, èda kai-mu bisa-na sa-mena-na 

 daha-ku, is mij als vertaling gegeven van een Maleisch: esuk harilah kita bërpërang pula, 

 di sana-lah angkau lihat kasaktian sëgala sëndjala-ku. 



§ 134. Di ade, in het hart, in het binnenste, en van daar als praepositie gebezigd: 



in, binnen in, wordt, zoo een verbaal woord volgt, dikwijls met het subst. 



met kai geconstrueerd: di ade lampa kai ndai-mu, ana-e, wati wdra èda-mu 



dambe toi duwa-na, hebt gij in uw gaan (gedurende uw tocht, terwijl gij 



ging) geen twee kleine kinderen gezien? (76.22); di ade lampa kai-na ede, 



na-lampa-si di doro madèse, na-ndadi piri, als zij gedurende dit hun gaan, 



(onder het gaan) over een hoogen berg gingen, werd deze vlak (78.9); 



sabune-bune-du ntoi-na di ade, kadihi kai-na ade na-mafaka-ra, enz., eenigen 



tijd lang, terwijl men zich verheugde, beraadslaagden, enz. (78.29); di ade 



ndede kai-na, terwijl het aldus is (82.20. v. o.); au-tji ndadi-ta ita-ra ake di 



ade ivaü kai-na-ra mango oi kola ake, wal zal er van ons worden, terwijl 



het water in dezen vijver uitgedroogd is? (82.18. v. o. Hier is ivaü-ra 



wederom als afzonderlijk woord beschouwd, vgl. § 81, 82). Even zoo vele 



malen treft men evenwel di ade met een eenvoudig verbaal subst. geconstrueerd 



aan: di ade batja-na ede, na-lósa kadjaru-djoro oi mada-na, onder het lezen 



kwamen hare tranen in droppels te voorschijn (72.42); di ade döho-na ede, 



wali paki-na mada-na, enz., gedurende het zitten, wende zij haar oogen niet 



af, enz. (75.31); ampo na-nangi ro nggdhi di ade nangi-n ede, toen weende 



zij en zeide onder het weenen, enz. (39.6 — 7). 

 Aanm. De eerste constructie zal wel zoo verklaard moeten 'worden, dat het subst. met kai als appositie 



staat bij het subst. ade, zoodat er letterlijk staat; in het hart (d. i. het binnenste, het 



inwendige), waarin, enz.; waarbij men zich »het binnenste" moet voorstellen niet van ruimte, 



maar van tijd gebezigd. 

 § 135. De praeposities labo en ba kunnen evenals kai gebezigd worden om den 



instrumentalis uit te drukken, vgl. § 272, 275, de drie voorzetsels zijn dus 

 gedeeltelijk synoniemen, de beide eerste hebben echter ook functien te vervullen, 

 waarvoor kai als afzonderlijk woord, niet gebezigd kan worden. Dewijl de 

 woorden evenwel gedeeltelijk synoniem zijn, wordt kai in samenstelling met 

 een verbaal woord wel gebruikt in eene beteekenis, welke oorspronkelijk 

 alleen aan de andere eigen is. Hierbij is echter op te merken, dat kai 

 alleen voor labo gebezigd kan worden in die gevallen, waarin het in overdrach- 

 telijke beteekenis voorkomt; ook kan kai nooit in de plaats van ba treden, 

 waar dit woord den agens (of genitief) aanduidt. Op dezelfde wijze kan 

 kai ook wederom in de plaats van di treden, waar dit voorzetsel in figuurlijken 

 zin gebezigd wordt. Evenals in de samenstellingen, waarin kai di met 

 plaatselijke beteekenis vervangt, kan de praepositie, voor welke kai in de 

 plaats treedt, nog pleonastisch genoemd 'worden; in[; elk geval is kai onaf- 

 scheidbaar aan het verbale woord verbonden. Voorb. sa-waü-waü kasi kai-pu 

 ade nahu, heb zooveel mogelijk medelijden met mij! (48.14, kasi, samengesteld 



