174 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



In den volgenden zin moet kai daarentegen den persoon aanduiden: 

 ra-kateï kai ba ina-m ro kateï kai ba ama-m, nggömi Kalai-e, mandawi (vgl. § 255) 

 mangga sarae, heeft uwe moeder en heeft uw vader u geleerd, u Kalai, om 

 een anker van zand te maken? (22.18, vgl. ibid. reg. 16 en 21); ra-kateï 

 kai is hier geen passieve vorm, maar het verbale subst. van het perfectum, 

 vgl. boven § 64 en verder § 241; lett. is dus de beteekenis: (is) het geleerd 

 hebben aan (u) van uwe moeder, terwijl het voornaamwoord als direct 

 object verzwegen is, vgl. § 258. Gewoonlijk heeft kalei zoowel den persoon, 

 die onderwezen wordt, als de zaak tot direct object. 



§ 137. Kai wordt voorts aangetroffen in de als voegwoord, in de beteekenis van 

 »omdat, dewijl, want", gebezigde uitdrukking: mai-ka (of meestal : mai ka-ra) 

 ndede-na (of ndede-n), bijv. nde pala ba nahu wati disa-ku inga ro horu, 

 mai-ka-ra ndede-n na-ntjdra waü ndai-na: maar ik durfde hem niet helpen 

 en bijstaan, dewijl hijzelf het eerst schuld had (56.37); ai-na ngeri, mai-ka 

 ndede-n nahu ake na-hido-ra löko-ku, blijf niet te lang, want ik heb honger 

 (26.6); vgl. voorts § 282. De volledige vorm van deze uitdrukking is: mai 

 kai-ra ndede-na of mai kai-ra ndede-na ede, zoo als zij aangetroffen wordt op 

 15.4. De letterlijke beteekenis is dus: dat, waardoor het aldus zijn daarvan 

 (van wat voorafgegaan is) komt, dat, waardoor het aldus is, vgl. boven 

 § 121. Het nadruks woordje ra achter het subst. met kai zal wel zoo 

 te verklaren zijn, dat de geheele uitdrukking afgeleid is van (na)-mai-ra 

 ndede-na, evenals waü kai-na-ra van waü-ra, vgl. § 77, 85. Aanm. II., 

 wati kai-pu van wati-pu, bijv. ba-bau wati ntene kai-pu mai-na, waarom is 

 hij nog niet gekomen? (19.3). Hierbij is tevens te vergelijken: ndede-ra 

 kai-na, dat, waardoor het aldus is, het is aldus, omdat (10.31), van na-ndede-ra, 

 het is aldus, waar het nadrukswoord met het voorgaande eveneens als één 

 woord behandeld is. 



Op te merken is voorts tangdra (van ngdra, naam) dat steeds met kai 

 geconstrueerd wordt, en zoowel «heeten, den naam dragen van" als «noemen" 

 kan beteeken. Men treft dus zoowel aan: ede-i matangdra kai, enz., dit heet, 

 enz., als: ede-i tangdra kai [-na, -ta, enz.), dit wordt genoemd (door hem, 

 ons, enz.). 



§ 138. Omtrent de met kai afgeleide vormen is in het algemeen nog het volgende 

 op te merken. Heeft het werkwoord oorspronkelijk transitieve beteekenis 

 dan wordt de agens, zoo deze vermeld is, op dezelfde wijze als bij de andere 

 verbale subst. uitgedrukt, nam. door den aangehechten genitief van een der 

 persoonlijke voornaamw. of door een volledig persoonlijk voornaamw. of 

 subst., ingeleid door ba, in welk laatste geval naar willekeur nog de genitief 

 van het pers. voorn. v. d. derden pers. aan het verbale subst. kan gehecht 

 worden, vgl. boven § 64, 65 (§ 79, 81, 82) § 111 en verder § 254. 

 Heeft het werkwoord oorspronkelijk intransitieve beteekenis, dan wordt hel 

 door de samenstelling met kai transitief, en de agens kan dus uitgedrukt 



