176 BIMANEESCHÉ SPRAAKKUNST. 



daarop haakte hij (hen) één voor één met het heft van zijne kris aan 

 (19.58 — 59, vgl. 18.29); ede-ra siwe ro sangdme kai nggdhi ro eli mataho, 

 daarop vleide hij haar met mooie woorden (70.58). Men kan hier ook de 

 gewone constructie bezigen door in plaats van de afzonderlijke praepositie 

 kai, de synoniemen labo of ba te gebruiken. Ook indien een verbaal woord 

 reeds met kai is samengesteld en de constructie nog eens kai zoude vereischen 

 wordt het slechts éénmaal uitgedrukt: na-weha-ra hadju, ede-ra lambo kai-na 

 wei-na ede, hij nam (een stuk) hout, en vervolgens sloeg hij zijne vrouw 

 (daarmede, 52.12, als finiete zin geconstrueerd, zoude het laatste luiden: na-lambo 

 kai-ku wei-na, vgl. § 117); ede-ra tangara kai-na ana-na ede Maharadja Kurma, 

 daarop noemde hij zijn zoon M. K. (62.26, vgl. de vorige §). 

 § 159. Hel subst. ontstaan door de samenstelling van kai met een verbaal subst. 

 komt eene enkele maal in een meer concrete beteekenis voor en wel dan, 

 wanneer kai gelijk aan di is, in welk geval zij beteekenen kunnen : de plaats, 

 waar hetgeen het werkwoord voorstelt, geschiedt of geschieden moet of kan: 

 malao lalo aka nggeè-kai bada, doorgaande naar de woonplaats van den 

 neushoorn (56.18); la-weha-ku oi dei nanga mantjanga èse, tjampo awa-na, 

 ampo ta weha-ku oi di f jampo- kai-na kai ngamo, gij neemt water uit eene 

 rivier, die in den bovenloop verlakt is, terwijl zij zich in den benedenloop 

 vereenigt, gij neemt het water met een schepper op de plaats, waar (de 

 takken) zich vereenigen (5.24 — 25). Voorts worden in de teksten nog 

 aangetroffen: lewa-kai, slagveld (15.5) en maru-kai, slaapstede, bed (4.42, 5.10). 



Evenwel worden deze subst. op bovengenoemde wijze in het Bim. 

 slechts zelden gebezigd. Meestal wordt hidi (plaats), (bijv. hidi nggeè kai, 

 62.5) of wel een ander subst. dat eene plaats aanduidt (bijv. sera lewa kat, 

 veld, waar men strijdt, slagveld, 82.10) er voorgevoegd. De beteekenis van 

 plaats enz. welke deze woorden hebben, is dan ook ontstaan, door verzwijging 

 van hidi of een dergelijk woord. Die subst. welke meer een geraad aanduiden 

 als : maru-kai (door de Bim. verklaard als : marakani ndai mam kai, geraad 

 om in te slapen), katufe-kai, kwispedoor, plegen meer zelfstandig gebruikt te 

 worden, wat wel aan de lengte der uitdrukking is toe te schrijven. 



Omtrent de subst. waar kai op hel instrument of de oorzaak wijst, is 

 alleen op te merken, dat tjumpu-kai (van tjumpu, eindigen, finiri) dikwijls 

 geheel in de beteekenis van tjumpu als subst., gebezigd wordt, bijv. tjumpu- 

 kai-na mpama (55.2, 61.21) = tjumpu-na mpdma (bijv. 49.55), einde van 

 een verhaal; watu fampuu-mpuu-na sar aka tjumpu-kai-na, van het begin tot 

 aan het einde (bijv. 58.55 — 54), en als adverb. tjumpu-kai-na, ten slotte, 

 bijv. 98.2, 104.52, enz. Naar analogie van dit tjumpu-kai moet waü kai-ra 

 (van waü-ra, vgl. § 77) afloop, of als absolutivum: na afloop, (102.1) gevormd 

 zijn, het wordt ook als bijwoord, geheel synoniem met tjumpu-kai-na gebezigd, 

 bijv. 85.58. In dezelfde beteekenis komt voor: dri-dri-kai-na (105.58), waarvan 

 het grondwoord niet meer in gebruik is, vgl§ 21. 



