178 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



standigheid, dat de praepos. dikwijls met het prefix ma gebezigd wordt (vgl. § 60), zou 

 doen vermoeden, dat de beteekenis oorspronkelijk verbaal was, zoodat ma een overblijfsel is 

 uit den tijd, toen dit ook nog gevoeld werd. Wellicht is kai in verband te brengen met 

 kani, in beteekenis gelijk het Mal. pakei, zoodat makai dus gelijk zou zijn aan een Jav. 

 ngganggo, Sund. make, welke woorden eveneens als praepositie gebezigd worden; kani zou 

 dan op dezelfde wijze tot kai moeien geworden zijn, als ndadi tol nclai. Dat kai nu tevens 

 dient om den localief aan te duiden, zou dan verklaard kunnen worden door aan te nemen, 

 dat de praep. di oorspronkelijk ook in het Bim., evenals de aequivalenten van dit woord in 

 de verwante talen (i, ing, ri), gebezigd kon worden om den instrumentalis uit te drukken, 

 en kai (makai) dus in deze beteekenis daarmede synoniem zijnde, bij het verloren gaan van 

 de eigen beteekenis, ook voor di, als teeken van den locatief, in gebruik is gekomen. 



LABO. 



§141. De praepositie labo kan op dezelfde wijze als kai samenstellingen vormen 

 met verbale woorden. In de tegenwoordige taal heeft labo als praepositie 

 meer dan ééne beteekenis : het kan o. a. den instrumentaal en den datief 

 aanduiden; in samenstelling wordt het evenwel alleen gebezigd in de beteekenis 

 van : met = te zamen met, in gezelschap van, welke beteekenis, blijkens de 

 samenstelling doü-labo, volgeling, metgezel, en den zin, die het woord als 

 voegwoord heeft: benevens, en", wel de meest oorsponkelijke zal zijn. 



Deze samenstelling kan plaats hebben bij actieve constructie: nde pala 

 wati-ra ntumbu labo-na Maharadja Kurma, maar zij ontmoeten M. K. niet 

 (68.29, voor ntumbu-na labo, vgl. Mal. bertëmu dëngan) ; mustahil kidi labo-na 

 makalai, het is onmogelijk, dat Hij (God) slaat (bestaat, is) te zamen met 

 een ander (6.4. v. o); na-nljdra-ntjau labo-ku sa-mena-na mabou, Hij verschilt 

 van het nieuwe (= het geschapene, 6.6. v. o. Men merke het nadrukswoord 

 ku op, dat in den indicatief bij eigenlijke werkwoorden alleen na die met 

 transitieve beteekenis voorkomt, terwijl ntjdra-tjau op zichzelf intransitief is). 



Het subst. waarop labo belrekking heeft, kan ook voorafgaan, in dat geval 

 is de samenstelling met het verbale woord noodzakelijk, evenals bij die met 

 kai, vgl. § 117 en § 129: ntoi waü-du kau-na ngupa ba ina-ku doü makambera 

 ro katjdru, ampo ake ntumbu labo-ku, lang heeft mijne moeder bevolen een vriende- 

 lijk en aangenaam mensch te zoeken, nu eerst ontmoet ik hem (32.40 — 41); 

 na-nljdra-ntjau labo-ku sa-mena-na mabou, mustahil sama labo-na, Hij verschilt 

 van al het geschapene, het is onmogelijk dat Hij gelijk daarmede is (6.6 — 5 v. o.); 

 mandede walt ana ro wei doü ai-na lao-mu djina labo, en voorts met de 

 dochters en vrouwen van anderen pleegt geen overspel (50.4 — 5). 



Door samenstelling met labo, evenals met kai, worden ook de oorspronkelijk 

 intransit. werkwoorden transitief, en kunnen dus ook in het passief gebezigd 

 worden: tjoü rnai labo-mu ake, wie is het met wien gij hier komt (met wien 

 komt gij hier? 45.41); wdra sa-buwa doü ra-lampa labo aka-n de, daar was 



