BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 189 



zich verzamelen, naast böro, verzamelen, waarbij evenwel op Ie merken is, 

 dat kaböro thans ook geheel en al in den zin van böro gebezigd wordt. 

 En zoo kan ook de ka in kagöro (snorken) op dezelfde wijze als bijv. in 

 kanteya verklaard worden, vgl. § 56. 



Ka — 0. J. ka, wordt aangetroffen in woorden als : karunu, vergruisd (worden 

 of geworden), omtrent het gebruik van het perfect um bij deze woorden zie 

 § 242), vgl. Jav. renjuh ; kaluntu, tegengehouden, belemmerd ; katehe, ingedeukt ; 

 kabuha, bedorven, vgl. § 7 ; enz. 



Een prefix ka is voorls vervat in kalai, ander = lat, Mal. lain, al maakt 



het spraakgebruik dit verschil, dat lai in deze beteekenis alléén gebezigd 



wordt in samenstelling, bijv. doü lai rasa iemand, van een ander land, een 



vreemdeling (42.22), daarentegen : rasa makalai, een ander land (43.52) ; böngi 



makalai, andere rijst (45.11); enz. Verscheidene kwalificatieve werkwoorden 



of adjectieven schijnen dit ka te bevatten, bijv. kaljiri, koud, koel (vgl. 



Sund. tiris); kalau, uitgestrekt (vgl. Mal. luwas); kadöri, zoet ; katjori, flauw ; 



kapöri, snel, enz. Meer nog dan in het eigenlijke Bim. wordt dit ka in de 



taal van Kólo aangetroffen, bijv. kabeu, nieuw (Bim. boü); kadalu, diep 



(Bim. dei); kadempi, nabijzijnd (Mak. dampt, vgl. Bim. deni); kadeu, ver 



(Bim. dóo); kalonggo, hoog (Bim. lenggo); kamèfe, zwart (Bim. mee) ; kapada, 



kort (Bim. poró) ; karalu, vlak (Bim. riyu) ; katöo, hard (Bim. tera) ; kaluwa 



oud (Bim. tuwa). Omtrent de waarde van ka in deze woorden is uit het 



spraakgebruik niet veel op te maken, zij kunnen als subst. en als verbum 



optreden, bijv. Kólosch: ba katöo, kaluki-mu (Bim. ba tera huri-mu, 82.13 v. o.), 



wegens het hard zijn van uw vel (dewijl uw vel hard is, 110.17): oi 



makadalu (Bim. oi madeï), diep water; na-kadalu-te oi ène (Bim. na-dei-ra 



oi ede), dit water is diep. Alleen het Bim. kalai treedt nooit als subst. op, 



wel de vorm zonder ka. Hierdoor wordt het meer dan waarschijnlijk, dat 



de functie van ka in deze woorden oorspronkelijk niet is geweest om 



abstracte subst. te vormen, maar integendeel het woord door ka vormelijk 



als een verbaal woord werd aangeduid. Eenigszins is hiermede te vergelijken 



het gebruik van het prefix ba in het Dajaksch, in woorden als balatap, 



vaardig, bereid. Men vergelijke voorts § 154. 



Aanm. Bij sommige woorden is de functie van ka nog vrij duister, bijv. in: kamodjo, iets in den 

 mond houden, op iets zuigen. In de verwante talen, voor zoover mij bekend, luidt dit 

 woord: Daj. unggum, Bug. orong, Bat. ongom of omom, Mal- kulum, Mak. kalimummung of 

 kalimommong. Dit schijnen alle variaties van hetzelfde woord te zijn, waarvan het Daj. 

 den volledigsten vorm vertoont en de Mak. en Bat. vorm van het woord ontstaan is door de 

 gewone verwisseling van ngg en ng en verder van de neusklanken onderling (vgl. de beide 

 vormen in het Bat., terwijl in de overige talen de consonant, welke in het Daj. woord g luidt, 

 een klankverloop moet gehad hebben overeenkomstig met dat der g in de Philippijnsche 

 talen in een woord als: Tag. bigds, Mal. bëras. Wat de klinkers betreft, vertoont het Mak. 

 zoowel den vorm met u als met o. Bij deze woorden bevat het Maleische eene k meer dan 

 het Daj. Bug. en Bat., het Bim. ka en bovendien eene m. In het Mak. en Bug. treft men 

 kali (Bug. ook ali) aan voor eenige woorden van verbale beteekenis, bijv. kalibangdng, 



